header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Het Vriesplein gaat op de schop

Het Vrieseplein gaat op de schop. De bomen op het plein zijn niet gezond meer en het plein moet worden herbestraat. De omwonenden mogen daarover meebeslissen, of liever gezegd ideeën spuien, dat is toch wat anders.

Het Vrieseplein bestaat nog niet zo lang. Ooit stond aan de andere kant van de Spuihaven de Vriesepoort. Geen mooie poort zoals Groothoofdspoort en Riedijkspoort, beide aan de waterzijde van de stad, of de Spuipoort aan de landkant. Er kwam hier dan ook niet zoveel volk de stad binnen. De Vriesepoort was een eenvoudige, functionele poort, net zoiets als de nog bestaande Catrijnenpoort.
Eeuwenlang was alles buiten de Spuihaven landelijk gebied, met weilanden, tuinderijen en blekerijen waar wasgoed weer helder en fris werd gemaakt. Aan het Kromhout, langs de Spuihaven, waren scheepswerven.
2-zwartearend (40K)
Houtzaagmolen de Zwarte Arend stond op de hoek Vrieseplein/ Kromhout. Na sloop werden er in 1896 grote herenhuizen gebouwd.
Twee eeuwen lang werd dit stukje grond buiten de Vriesepoort gedomineerd door twee molens, de 47 meter hoge mout- en korenmolen de Maagd van Dordrecht (gesloopt in 1919) en de Zwarte Arend (gesloopt 1895). De laatste was een houtzaagmolen, de enige molen in Dordrecht die 'kromhout' zaagde, wat werd gebruikt voor spanten in schepen. Het zagen van kromme stammen was tijdrovend, vandaar dat de molen ook wel de Sukkelaar werd genoemd.
Natuurlijk was er de onvermijdelijke herberg, in dit geval een etablissement met de naam de Groene Wagen. Er konden ook paarden worden gestald, zodat boeren en andere bezoekers te voet de stad in konden gaan. Opmerkelijk dat later tegelijkertijd een café aan de andere kant van het plein was met de naam. de Nieuwe Groene Wagen. Eigenaar J. leermakers veranderde die naam in café de Amstel.
OPRUKKEN
In 1854 werd het plein Plein buiten de Vriezepoort genoemd (met een z), een wat hoogdravende naam voor een stuk grond waar een enkele blekerij was gevestigd. Later heette de plek Vriezepoortsplein. Vanaf omstreeks 1879 werd Vriezeplein gebruikt.
1-vrieseplein1910ca (37K)
Het Vrieseplein rond 1910, met molen de Maagd. In het midden uitspanning De Groene Wagen, uiterst links café de Nieuwe Groene Wagen. De hoge panden links stortten enkele jaren geleden in tijdens een verbouwing. Er voor in de plaats zal een hotel komen.
Oorspronkelijk was het veel groter. Het nog bestaande huis op de hoek Blekersdijk / Cornelis de Wittstraat en de molen de Maagd stonden beiden aan het plein.
Vanaf 1885 veranderde het gebied in korte tijd. De stad rukte gestaag op. Er werden eerst huizen gebouwd, haast tegen de Maagd aan. De Groene Wagen werd verbouwd, maar bleef tot 1900 een café. In 1942 kwam hier T. de Vries met zijn Dordtsche Postzegelhandel.
Omdat de Zwarte Arend was gesloopt, was er bij het Kromhout ruimte gekomen voor grote herenhuizen, naar een ontwerp van architect J.C. Schotel. Vooral de twee torentjes die als zwaluwnesten aan de gevels hangen, zijn opvallend.
Er woonden aan het plein vaak bemiddelde en bekende Dordtenaren, zoals bankier Stoop, de progressieve dominee Keller van Hoorn, raadslid en distillateur Van Zanten en later oogarts Smit in de Vriesehoek. Er was van 1965 tot 1987 zelf een joodse synagoge gevestigd.

5-vrieseplein (22K)
Het Vrieseplein met de Vriesebrug, ca, 1935. De huizen links, met de torentjes als zwaluwnesten, werden in 1896 gebouwd op de plek van de gesloopte molen de Zwarte Arend. Rechts de fotostudio van Tollens
FOTOSTUDIO
Het meest opmerkelijke pand is dat van de beroemde Dordtse fotograaf Tollens, die aan de haven in 1910/11 een woonhuis annex fotostudio liet bouwen, met aan de noordkant een grote glazen wand voor zodat er mooi licht in de opnamestudio viel.
3-lantaarnpaal (37K)
Toen lantaarnpalen nog mooi waren. Ca. 1935
Aan de straatkant van het plein, in het verlengde van het Kromhout, werden in 1902 fraaie jugendstil woningen en winkels gebouwd. Bij veel 50+ 'ers zal het hoekpand in het geheugen gegrift staan, dankzij kruidenierswinkel De Gruyter met het 'snoepje van de week' (nu casino). Ook taveerne De Troubadour van Hans Krijgsman mocht later op aardig wat bekendheid rekenen.
Binnenkort zal hier een hotel komen, maar hoe dat er uit gaat zien is nog niet (?) duidelijk. Tijdens de verbouwing van de panden uit 1902 stortten twee gevels in, wat niet bepaald getuigde van vakmanschap van de aannemer, maar wel de weg vrijmaakte voor een hotel. De gevels bleken geen enkele monumentale bescherming te hebben. Het eerste plan om er een kolossaal wit hotel neer te zetten, werd gelukkig afgeblazen. Het nieuwste plan is zo'n weinig zeggend bouwwerk waarin de architect vooral veel bakstenen gebruikt, in de verwachting dat zijn saaie en suffige creatie daardoor wordt goedgekeurd. In negen van de tien gevallen gebeurt dat helaas ook.

Misschien dat het hotel en een herindeling het Vrieseplein wat meer bij de stad betrekt, zoals vroeger toen er zelfs kermis werd gehouden. Nu is het toch meer een verblijfplaats voor duiven en een gevaarlijke wirwar van fietspaden en wandelgebied, zonder enige samenhang. En heel misschien kan die mooie lantaarnpaal terugkomen?

4-tollens (30K)
De van fotograaf Tollens, kort na de bouw in 1911.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]