header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Feest bij het Vacantie-kinderfeest


Ooit was vakantie een luxe voor de rijken. Voor 'gewone mensen' was tot ver de vorige eeuw vakantie een onbekend verschijnsel. Zondag was de enige vrije dag, maar dan stond kerkbezoek op het programma. Als kinderen vrij hadden, bleven ze thuis, of gingen ergens werken. De bofferds gingen logeren bij familie.

De Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) beijverde zich rond 1900 als eerste om kinderen een gereguleerde vakantie te geven. Suze Groeneweg, de eerste vrouw die in de Tweede Kamer werd gekozen (1918), organiseerde met de Bond van Nederlandsche Onderwijzers in 1912 in Rotterdam een "Vacantie-kinderfeest" waarbij een paar duizend Rotterdamse stadskinderen een uitstapje naar het strand maakten. In 1918 werd de landelijke commissie "Vakantie-kinderfeest" opgericht. De jeugd, opgroeiend in nauwe straten en stegen, in trieste hofjes en buurtjes zonder enige speelruimte, kon dan genieten van een dag zomerweelde, aldus de socialistische journalist J.M. Brusse. Brusse noemde het VKF het Sint-Nicolaasfeest van de zomer. Tot ver in de jaren zestig werd voor miljoenen arbeiderskinderen een vakantie georganiseerd.

1919
Dordrecht was er vanaf het begin bij. Op zaterdag 26 juli 1919 gingen 720 Dordtse kinderen voor het eerst een daagje op stap. En heel bijzonder in het calvinistische Dordrecht: het werd een festijn op neutrale grondslag. Leerlingen van allerlei scholen gingen mee. Jongens én meisjes van openbare, neutrale, protestante en katholieke scholen. Zelfs de leerlingen van de Christelijke School 1 aan de Vrieseweg waren er bij, hoewel niemand van het onderwijzend personeel van die school bereid was geweest als begeleider dienst te doen. Een gemeentelijke onderwijzer hield dus maar toezicht op de christelijke leerlingen.
Het was oorspronkelijk de bedoeling om een reis per trein te maken, maar de spoorwegen wilden de 720 kinderen geen reductie te geven. En dus werd, comfortabeler maar langzamer, de boot genomen naar Hoek van Holland.

Stoet
's Morgens even voor half 7 werd aangetreden bij het Beverwijcksplein. Vandaar ging de stoet in rijen van vier, met nummers en vlaggen, naar de Merwekade. Langs de route honderden ouders die hun kroost uitzwaaiden.
Er werd jarenlang verzameld op het Beverwijcksplein waarna een lange stoet richting de vertrekplaats ging. Dat was in het begin de Merwekade, later Kalkhaven en bij de 's-Gravendeelsedijk

Voorop marcheerde het Dordrechtsch Harmoniecorps. Het Dordrechtsch Nieuwsblad berichtte bijna paginagroot over de reis: 'De stemming zat er bij de deelnemende, op d'r Paaschbest uitgedoschte jeugd al vroeg in. 't Was een gesnater van jewelste en menig liedje werd onder de wandeling eigener beweging aangeheven.'
Aan de Merwekade stapten de kinderen in de Kamoro II van de rederij L. Kalis en Co. Precies half acht voer de boot weg. In één uur tijd een wandeling van plein naar kade en daarna 720 uitgelaten kinderen inschepen mag best een ongekende prestatie worden genoemd. De kinderen werden begeleid door 75 onderwijzers en onderwijzeressen en twee verpleegsters; allen vrijwilligers.

Ouders nemen afscheid van de kinderen op het terrein van de groenteveiling bij het Papengat. Uiterst links is nog net een heel klein stukje spoorbrug over de Oude Maas te zien

Van de tocht naar Hoek van Holland in 1925 zijn veel foto's genaakt. Het vertrek met de No. 5 van Reederij op de Lek uit Kinderdijk. Het schip helt vervaarlijk over omdat veel passagiers aan één kant staan

Iets na tienen werd Hoek van Holland bereikt. De krant: 'Dol waren de kinderen bij 't zien van de zee. Velen hadden haar nog nooit aanschouwd. Vlug kousen en schoenen uit en in 't water. Zoo omstreeks 800 kinderen, aan 't pootje baden'. 't Was een alleraardigst gezicht. Na een half uurtje aankleeden en naar de duinen. Wat genoten de kinderen van die heerlijke ruime speelplaats, waar zij zoo leuk verstoppertje konden spelen en naar hartelust stoeien en buitelen in het zand! Na zo'n kostelijke ontspanning in de frissche lucht lieten de aardappelen met boontjes en vleesch zich best smaken. De lekkere chocolade tot dessert was een verrassing. Tot slot een glas limonade en elk ontving nog twee prentbriefkaarten om aan vader en moeder te sturen. Toen weer naar de duinen terug.'
De terugtocht (met broodmaaltijd die de dag ervoor door tienallen vrijwilligers was klaargemaakt) duurde lang omdat het schip tegen de sterke ebstroom op moest boksen.
De Dordrechtsche Harmonie ging, belangeloos, mee naar Hoek van Holland en liep altijd voorop in de stoet.

'De Buiten-Walevest zag zwart van de menschen, terwijl een compacte massa zich aan de Merwedekade had opgesteld. Oorverdovend gejuich steeg omhoog toen de boot zichtbaar werd. 't Leek een zegetocht. Vlug was 't vaartuig vastgeknoopt en even ordelijk als 's morgens de inscheping geschiedde, werd ook de boot van hun vroolijken last bevrijd. Behouden waren de kinderen aangekomen. Of ze prettig uit waren geweest, dat konden moeder en vader getuigen die de opgewekte verhalen van hun kroost moesten aanhooren.'

Jaarlijks
Voortaan werd ieder jaar een Vakantie-kinderfeest georganiseerd.
Soms was het schip wat te klein voor het aantal passagiers. Dan was het verboden om op te staan en alleen een bezoek aan het toilet rechtvaardigde het verlaten van de zitplaats. Andere onverwachte bewegingen zoals het massaal naar één kant lopen zou het kapseizen van het schip kunnen betekenen.

Trein
In 1931 ging de tocht op het laatste moment niet door. Het stormde en het was te slecht weer om met de boot naar Hoek van Holland te varen. Om een nieuwe teleurstelling te voorkomen werd het jaar erop de trein naar Hoek genomen Voordeel was de veel kortere reistijd.
In de jaren 40 werd afscheid genomen van Hoek van Holland en werd naar Amsterdam gereisd, met onder andere Artis op het programma. Dat was ook een uitdaging voor de Amsterdamse verkeerspolitie, om ruim 800 kinderen veilig door het centrum te begeleiden.

Nog steeds
Vanaf de jaren zeventig kreeg de Nederlandse arbeider beschikking over meer vrije tijd en ruimere financiële middelen. Hij kon zelf met zijn kinderen op vakantie. Vakantiekampen voor arme arbeiderskinderen waren minder in trek. De meeste VKF-organisaties in Nederland werden opgeheven. In Dordrecht niet. Daar werd de VKF een zelfstandige stichting die in de zomervakanties dagelijks activiteiten organiseerde. Nu wordt ieder jaar nog een weekkamp gehouden en is er Ratje Doe met allerlei activiteiten. Bijna een eeuw vakantieplezier voor kinderen. Best bijzonder.



Film
Het Bioscoopjournaal maakte een film over het vakantiekinderfeest van 14 juli 1922.








- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]