header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Klein-Zwitserland en een kieteltuin

Speeltuin Victorie viert deze maand de 70ste verjaardag. Naar aanleiding daarvan begon Eigen-Aardig vorige week aan de geschiedenis van de speeltuinen in Dordrecht, met de speeltuin in het Merwesteinpark (die toch niet doorging) en de allereerste Dordtse speeltuin aan de Spuiweg, die in 1888 werd geopend.

Die speeltuin aan de Spuiweg was een groot succes voor de doelgroep: kinderen uit de 'mindere standen'. In augustus 1889 bijvoorbeeld bezochten 1163 jongens de speeltuin. Kennelijk was buitenspelen een jongensaangelegenheid want slechts 134 meisjes wisten de speeltoestellen aan de Spuiweg te vinden.
In 1906 vroeg de Dordrechtschen Bond voor Lichamelijke Opvoeding aan B en W om op een groot, braakliggend terrein tussen de Noordendjk en de Reeweg, langs de nog aan te leggen Oranjelaan, sportterreinen en een speeltuin te mogen aanleggen. Natuurlijk met wat (financiële) medewerking van de stad.
Het initiatief kwam de gemeente niet slecht uit. De speeltuingrond aan de Spuiweg was geliefd voor woningbouw. Twee jaar later was de nieuwe speeltuin dan ook een feit en kon de Spuiweg worden gesloten. De sportterreinen bleven tot de Tweede Wereldoorlog aan de Oranjelaan/Bankastraat, maar de speeltuin was toen al opgeheven.

PARTICULIER
Niet dat de jeugd niet kon spelen, maar dat was voornamelijk dankzij particulier initiatief.
6-5-zwitserland (1070K)
H. Brand van Klein-Zwitserland organiseerde ook dansfeesten.
Veel theetuinen hadden wel wat speelgelegenheden, een wip of een schommel. Uiterst praktisch natuurlijk: de ouders een drankje terwijl de kinderen zich vermaakten. Overigens mocht dat 'thee'tuin vaak wel met een korrel zout worden genomen. Er was meestal wel wat sterkers verkrijgbaar.
Henk Brand had al in 1920 een café annex speeltuin aan de Buitendijk in Dubbeldam (tegenover de Alloyzenhoeve), met de wonderschone naam Klein-Zwitserland. De Buitendijk, dat een heel eind buiten de stad, en zelfs Dubbeldammers moesten moeite doen om bij de theetuin te komen. Ver van de bewoonde wereld was uitbater Brand dan ook afhankelijk van zonnige zondagen. Daarom organiseerde hij 'gedurende de maand augustus dansen in de openlucht in de speeltuin “Klein-Zwitserland”, billijk tarief', zoals hij adverteerde in de Dordrechtsche Courant. In 1940 werd Klein-Zwitserland tijdens oorlofshandelingen volledig verwoest.
6-1-j-verheul-dzn (2503K)
Klein-Zwitserland aan de Buitendijk omstreeks 1927. (tekening J.Verheul Dzn)

Ook Het Wantij aan de Noordendijk was vanaf omstreeks 1925 een bekende speeltuin. Dat stuk Noordendijk was een plek waar Dordtenaren graag naar toe gingen, want aan de andere kant van de dijk, ongeveer op de plaats van het latere Gemeentelijk Lyceum, was zwembad de Groene Plas. In het zwembad werd getraind door leden van zwemclub Merwede die bij gebrek aan een eigen onderkomen het gebouwtje van de speeltuin als clubhuis gebruikten.
Het Wantij was niet alleen een speeltuin. Achteraan op het terrein stonden wat prieeltjes die in verval waren geraakt. Als de zon was ondergegaan, ontmoetten verliefde stelletjes elkaar daar voor wat amoureuze handelingen. Speeltuin Het Wantij kreeg er de bijnaam de Kieteltuin door. Waarop prompt ouders hun kinderen niet meer naar de speeltuin durfden te sturen. Een latere eigenaar, Jan van Twist, rooide het struweel, waardoor de stelletjes wegbleven en de kinderen terugkwamen. De leden van Merwede bleven hun clubhuis in de tuin wel Kieteltuin noemen.
In Het Wantij kwamen soms wel 1500 bezoekers per dag. In september 1942 werd de speeltuin gesloten omdat er plannen waren voor een nieuwe woonwijk, de Vogelbuurt. Daar werd pas na 1945 aan begonnen.
6-3-noordendijk (463K)
De Noordendijk in 1939, met links bij de vlag speeltuin Het Wantij en rechts de ingang van zwembad de Groene Plas. In de achtergrond de schoorsteen van de elektriciteitscentrale aan de Noordendijk en molen Kijck over den Dijck.
HILLETJE
Een wat geheimzinnige speeltuin was 't Hilletje. De speeltuin wordt in juli 1936 genoemd In een paar regels tellend redactioneel stukje in de Dordrechtsche Courant.
6-4-hilletje (1041K)
Het enige (?) teken van het bestaan van speeltuin 't Hilletje: een artikeltje in de Dordrechtsche Courant.
't Hilletje was naast de watertoren van Dubbeldam 'slechts een uurtje buiten Dordt gelegen'. Er was op het Eiland van Dordrecht nog vooral veel buitengebied.
In de 'schitterende speeltuin' was een 'prachtcollectie dieren en een keur van aller modernste speelwerktuigen waarop zich vaak ouderen nog eens gaarne vermaken', aldus de krant. Behalve dat ene artikeltje is van deze speeltuin niet meer bekend.


EIJCKENDONCK
Het betreurde Eijkendonck is misschien wel de bekendste speeltuin. Bij nagenoeg alle 50+ Dubbeldammers, maar ook bij heel wat Dordtenaren, zal de speeltuin nostalgische herinneringen oproepen. Eyckendonck was een 17de eeuwse buitenplaats, later omgebouwd tot een pleziertuin zoals er veel waren op het Eiland van Dordrecht. Vanaf ca. 1930 was het een café annex speeltuin. In 1997 werd het gebouw domweg gesloopt (de speeltuin was al 10 jaar eerder weggehaald) om plaats te maken voor een protserig appartementencomplex met de kakkineuze naam Residence Eyckendonck.
6-2-eyckendonck (20K)
Eijckendonck, de bekendste speeltuin van Dordrecht, omstreeks 1955

SEVEN OAKS
De oudste nog bestaande speeltuin is niet Victorie. Die begon in april 1945 als initiatief om de komende bevrijding in de buurt te vieren. In later jaren werden door Victorie steeds vaker activiteiten voor kinderen georganiseerd en in 1958 kon een eigen terrein voor een speeltuin aan de Heysterbachstraat worden geopend. De speeltuin Seven Oaks is ouder en dateert van 1949. Na de oorlog werd Dordrecht geadopteerd door het Engelse dorpje Seven Oaks, zuidoostelijk van Londen. Na een inzameling door dorpsbewoners werd een bedrag van bijna 4000 gulden opgehaald, waarvoor in Dordrecht een speeltuin in het park werd gesticht die de naam van het Engelse dorp kreeg. In 2004 werd de speeltuin gemoderniseerd.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]