header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Strijd om de eerste speeltuin

Deze maand viert speeltuin Victorie in de Heysterbachstraat, de oudste speeltuin van Dordrecht, het 70-jarig bestaan. Victorie werd opgericht in 1945, maar er waren al eerder speeltuinen in Dordrecht. Alle reden om die Dordtse speeltuinen onder de loep te nemen. De eigenaardigste man die aan de wieg stond van de allereerste Dordtse speeltuin was ongetwijfeld Herman Otto van der Linden van Snelrewaard. Een hoogst eigenaardig man, en dat is nog voorzichtig uitgedrukt.

2-lindensnelrewaard (13K)
mr. Herman Otto van der Linden van Snelrewaard.
Rond 1880 woonde een groot deel van de Dordtse bevolking in kleine, vochtige woningen in benauwde sloppen en stegen. Langzaam maar zeker brak ook in Dordt de gedachte door dat groenvoorzieningen onontbeerlijk waren. Plannen voor parken bij het huidige Beverwijcksplein en het tegenwoordige Oranjepark gingen wegens gebrek aan geld niet door. Uiteindelijk werd de voormalige buitenplaats Merwestein in 1885 ingericht als stadspark, maar dat kon alleen dankzij financiŽle giften van veel gewone Dordtenaren
Tuinarchitect C. Kwast kreeg de opdracht een plan te maken voor de aanleg van het park. En op dat moment kwam ook mr. Herman Otto van der Linden van Snelrewaard op de proppen. Hij zou zich al snel zou ontpoppen als de Don Quichot van Dordrecht.

BATAVIA
Van der Linden werd in 1839 in Dordt geboren. Na zijn studie rechten vestigde hij zich in Nederlands-IndiŽ (Batavia) als advocaat en procureur. Hij werd zo gefascineerd door het mysterieuze Oosten dat hij een boekje schreef over het Molukse eiland Banda. In het boekje liet hij zich kennen als progressief, tegen koloniale uitbuiting en wars van racistische vooroordelen. In 1882 keerde Van der Linden welgesteld naar Dordt terug.
0-merwesteinpark (15K)
Merwesteinpark.
Vier jaar later bouwde hij in de tuin van zijn moeder, aan de noordzijde van de buitenplaats Merwestein en tegenover de Sint-Jorisweg, de kolossale villa Soekasari, Maleis voor 'Bloemenpracht. Achter het huis kwam een Oost-Indisch lusthof, compleet met paviljoens, grotten, watervallen, wortelbomen, bamboebossen en zelfs een vuurspuwende vulkaan. De vulkaan werd door bedienden opgestookt, zodat Van der Linden vanuit zijn Dordtse raam zich toch een beetje in 'zijn' IndiŽ kon wanen.

Als buurman van de inmiddels gemeentelijke buitenplaats Merwestein kwam Van der Linden al snel in conflict met tuinarchitect Kwast. Van de voormalige IndiŽ-ganger kon natuurlijk niet verwacht worden dat hij het eens zou zijn met de nogal brave en suffige parkaanleg van Kwast. Hij had gruwelijk de pest keurige bloemperkjes.
Van der Linden was een pionier op het gebied van pedagogiek en lichamelijke opvoeding. Hij stimuleerde de oprichting van de Dordrechtsche Cricket en Football Club, (het huidige DFC), in een tijd dat Jan met de Pet zich alleen maar zorgen maakte of er de volgende brood op de plank zou zijn. Werkgevers interesseerden zich meestal al helemaal niet in het geestelijk en lichamelijk welzijn van hun arbeiders.

Toen Kwast in het park 254 vruchtbomen wilde rooien omdat volgens hem de jeugd de vruchten met stokken uit de bomen zou slaan waren de poppen aan het dansen. Van der Linden vond de appeltjes-stelende jeugd juist leuk ťn pedagogisch verantwoord. Op 16 februari 1885 werden de fruitbomen geveild. Een aantal bomen werd gekocht door ... Van der Linden, die de dag er op de bomen weer aan de gemeente schonk. De schenking werd niet geaccepteerd en toen de gemeente de bomen liet vellen, plantte Van der Linden de gerooide bomen in zijn eigen tuin, maar als protest met de kruin naar beneden, de wortels naar boven. In Dordrecht werd gedicht: 'Bij Soekasari groeien de bomen contrari'.

In oktober 1885 diende een tweetal turnverenigingen een verzoek in om een speeltuin in nieuwe park Merwestein te maken. In die tijd kwam ook het idee op dat 'lichaamsbeweging in de vrije natuur een gunstigen invloed heeft op 's menschen gestel'. Ook de Dordrechtsche Werkliedenvereeniging 'Vooruitgang door Beschaving' wilde een speeltuin maar meer omdat ze brood zag in de aanleg.
Van der Linden bood een aantal schommels aan. De gemeente ging daar niet op in omdat b en w bang waren dat ouders hun kinderen niet meer naar het park durfden te sturen. Schommelen was gevaarlijk en er zou permanent toezicht moeten zijn. Waarop Vander Linden prompt kleinere schommels aanbood en een leestafel plus abonnementen op 'eenige illustratien' die dan in het park door de kinderen gelezen konden worden.

3-oranjeboom (20K)
De speeltuin kwam aan de Spuiweg, op een weilandje naast molen de Oranjeboom.
Er werd een comitť in het leven geroepen dat moest uitzoeken of er een speeltuin moest komen en of dat dat in het nieuwe Merwesteinpark zou kunnen. De invloedrijke bewoners van de Singel protesteerden en dat zal wel de reden zijn geweest dat uiteindelijk op 28 juni 1887 de keuze viel op een weiland aan de Spuiweg, op de hoek van de Burgemeester De Raadtsingel, naast molen de Oranjeboom. Toen groot verdriet van de omwonenden bij de Spuiweg die (er is echt niets nieuws onder de zon) vreesden voor waardevermindering van hun huizen.
Ze waren bang dat de jeugd stenen zouden gooien naar de broeikassen en wilden liever niet in 'de nabijheid van eenige honderden joelende en tierende kinderen vertoeven'.
Van der Linden had onvermoeibaar een hevige strijd gevoerd voor de schommels en een speeltuin in het park, met wekelijkse vlugschriften, tekeningem en lange brieven naar b en w.
Van der Linden zette zich zo in voor de kinderen dat dat tegenwoordig misschien wel als 'verdacht' zou worden beschouwd.
1--spuiweg (23K)
De Spuiweg rond 1900. Achter het hekje links was de speeltuin. Nog flauw zichtbaar de romp van molen de Oranjeboom. Van de speeltuin zijn verder geen afbeeldingen.
De speeltuin kwam bij de Spuiweg, met een kolossale subsidie van maar liefst 1500 gulden. Het Merwestein werd een mooi maar saai park. Het gebruik van het park zorgde in ingezonden brieven in de couranten voor behoorlijk wat gekrakeel. Er werd geklaagd dat kinderen er bloemen plukten en er waren personen die 'moedwillig hunne honden in het Park lieten rondloopen". Van der Linden gruwde van alle regels in het park.
In januari 1891 verhuisde hij naar Teteringen bij Breda, waar deze eenzame strijder tegen gemeentelijke plannen in 1897 overleed. Archivaris Van Dalen vatte zijn leven in ťťn zin treffend samen: 'Hoewel tijdens zijn leven veelal verkeerd beoordeeld, heeft hij toch door zijn streven veel nut gesticht.'
De eerste Dordtse speeltuin aan de Spuiweg was een succes, maar niet voor lang. Binnenkort meer in Dordt Eigen-Aardig.
4-spuiweg (22K)
De Spuiweg rond 1930. Links kwam later de Krispijntunnel. Waar nu uiterst rechts de huizen staan, werd in 1887 de speeltuin aangelegd. De bewoners van de andere huizen protesteerden, wegens waardevermindering van hun eigendommen.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]