header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Sint komt al eeuwen naar Dordrecht


De Sint is er weer. Zaterdag kwam hij in de stad aan. En, zoals het hoort, ter zijde gestaan door een schare traditionele zwarte pieten.

Dordrecht is al eeuwenlang een Sinterklaasstad. De oudste Nederlandse vermelding van het feest komt uit Dordrecht. In een stadsrekening uit 1360 staat dat kinderen wat geld kregen: op St heer Nyclaesdach 1 pond aen die schoelers voor hun oerlof (= vrije dag).
Die 14de-eeuwse Dordtse schoolkinderen waren behoorlijk inventief als het ging om geld bij elkaar te bietsen. Wanneer op 5 december een belangrijk persoon in de stad verbleef dan werd hem om bisschopsgeld of hoochtijgeld gevraagd. Zo werd in 1363 een zekere Heer Jan van Blois 5 pond en 5 schellingen afgetroggeld. Deze gewoonte, eigenlijk een verkapte vorm van bedelarij, werd in de 15de eeuw verboden. Ook werden de vrije dagen afgeschaft, ongetwijfeld tot groot verdriet van de kinderen.
Sinterklaas (Leendert Schillemans) reed in 1924 na de intocht in een koets door de stad. Hier staat hij bij het ziekenhuis aan het Vbeverwijksplein. Zware Piet zag er sober uit in zijn jute-kleding. Geen oorbellen of rode lippen. Koetsier Raaijmakers op de bok.

Sinterklaas werd in Dordt ook buiten de maand december vereerd. De Nieuwkerk heette eigenlijk Sint-Nicolaaskerk, en er waren een gasthuis en een gilde die zijn naam droegen.
Niet dat Sinterklaas bij iedereen geliefd was. Na de geloofsomwenteling in 1572 probeerden Dordtse kerkenraden en hun dominees vaak het feest te verbieden: afgoderij. Een feest ter ere van zo'n vermaledijde paap (katholiek) zinde de steile Dordtse calvinisten niet, maar voor hen was ademhalen al een frivole bezigheid.
De Sint overleefde met een fabuleuze overlevingsdrang alle religieuze aanslagen op het geloof in hem.

Aankomst
Eeuwenlang kwam Sint niet aan. Hij was er rond 5 december gewoon en na zijn feestdag was hij weer weg, om een jaar later weer wonderbaarlijk aanwezig te zijn.
In 1888 kreeg de Sint in Venray voor het eerst een intocht. In Dordrecht reed de Sint wel door de stad (vaak geregeld door een ondernemende middenstander) maar een echte intocht was dat niet. De eerste heuse intocht in Dordrecht die Eigen-Aardig heeft kunnen vinden, was op zaterdag 29 november 1924.
Pieten en Sinterklaas bij de aankomst in 1930. De kleding van de knechtjes van de Sint was ook hier vrij sober, al waren er al wel kenmerken van de late kostuums. Geen oorbellen of rode lippen. En, moeilijk te zien, maar de pieten lijken vrouwelijk te zijn.

Volgens het Dordrechtsch Nieuwsblad mocht die intocht geslaagd worden genoemd. 'Het geheele plan was kranig georganiseerd.' De Sint kwam aan bij het Zwijndrechtsveer bij het Blauwpoortsplein en werd daar opgewacht door onder andere padvinders en het onvermijdelijke muziekgezelschap dat 'opgewekte melodieën liet hooren'. De Sint werd toegezongen door kinderen van openbare en rooms-katholieke lagere scholen. Niet van protestante scholen, want in die kringen was de Sint toch een verderfelijke katholieke heilige. Een burgemeester stond nog niet op de kade om de Sint op te vangen. Pas tijdens de rondrit door de stad ging de Sint op bezoek bij de burgemeester De Gaay Fortman.
Later kwam de Sint een tijdje niet meer per boot aan, maar per trein. Op 29 november 1937 arriveerde hij bij het station met de trein van 2 over 10. Of de kinderen er 'Zie ginds komt de stoomtrein' zongen? Gelukkig was die aankomst per trein niet definitief, anders zou het er voor de kinderen anno nu, in het post-intercityloze tijdperk, slecht uitzien.

Germaans
In 1912 werd in de Dordrechtsche Courant de oorsprong van het sinterklaasfeest nog eens duidelijk uitgelegd. Net als Kerstmis was het sinterklaasfeest volgens de krant van oorsprong een oud-germaans feest dat een christelijk sausje had gekregen: het voorbijgaan van de langste nacht. Sint-Nícolaas was de 'goede, de edele, de weldoende en Zwarte Piet, de verschrikkelijke de geeselende, de geest der duisternis'. In Engeland, schreef de krant in 1912, was het in de zesde eeuw een gebruik 'dat de mannen zich als vrouwen en de vrouwen zich als mannen verkleedden en men zich het aangezicht met roet besmeerde en ieder die men tegen kwam met een streep roet zwart trachtte te maken'.
De Sint kwam ene paar keer per trein aan in Dordrecht. Bij de aankomst in 1934 hadden de pieten al wel uitbundige kleding aan, maar ze hadden de nog niet de rode lippen en oorbellen die jaren later voor discussies zouden zorgen.

In de begintijd van de aankomst van de Sint in Dordrecht hadden de pieten nog niet hun 17de-eeuwse pagekostuum aan. Ze waren sober gekleed. De zwarte piet bij de intocht in 1924 (hij zat gewoon bij Sint in de koets) zag er in zijn jute kleding meer uit als een schoorsteenveger dan als de kleurige potsenmakende zwarte pieten uit later tijd.

Het Sinterklaasfeest was in niet alleen een feest voor kinderen. Ook volwassenen grepen de komst van de goedheiligman aan om een feestje te vieren. De ouderen gingen rond 1860 naar de schouwburg van Van Peeren aan de Wijnstraat of naar lokaal Van der Horst aan de Groenmarkt om te zwaaien en zwieren bij een van de Sint-Nicolaasbals. Entree 75 cent. Behoorlijk prijzig, maar bij de prijs was wel een halve fles wijn inbegrepen en de zaal was fraai gedecoreerd en verlicht.
De bals zijn verdwenen, ouderen geven cadeaus en de goedgeefse Sint heeft in Dordrecht, mét pieten, zijn intrek genomen in het Sinterklaashuis aan de Wijnstraat.
In 1859 werden er voor volwassen Sint-Nicolaasbals georganiseerd.


- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]