header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Gedoe met een oude kogelvanger

Er zijn plannen om de muur in het Wantijpark te restaureren. Die muur is misschien wel het vreemdste rijksmonument dat Dordrecht telt. Het is een restant van een schietmuur, of liever gezegd een kogelvanger van een schietbaan. En die schietbaan was weer in gebruik bij het korps Pontonniers.

1-1947 (66K)
Het Wantijpark en het Wantijbad in 1947. Links van het midden de schietbaan met aan het einde de schietmuur/kogelvanger. Het wijkje bij het ovale Wantijplantsoen is in ontwikkeling. Linksonder de Jager- en Windhondpolder (nu Plan Tij).
Pontonniers zijn een onderdeel van de genie en houden zich bezig met het bouwen van (tijdelijke) bruggen. Dordrecht was meer dan 350 jaar een echte pontonniersstad. Logisch, want de Merwestad lag uiterst strategisch aan grote rivieren en aan een (soms) goede waterweg naar zee. De verschillende diensten waren door de hele stad verspreid: het tuighuis aan de Houttuinen, opslag van pontons en onderstellen aan het Kromhout en de administratie aan de Hoogt. De legering van de 'pontgasten' was al die tijd op bijna dezelfde plaats aan de Buitenwalevest.

Het schietterrein van de pontonniers was gevestigd op de westpunt van de Staart, ongeveer waar nu de nieuwe huizen op de Stadswerven worden gebouwd. Het was oorspronkelijk het oefenterrein van de Dordtse schutterij, dat door de gemeente in 1869 voor 5000 gulden was aangelegd. Het schietterrein moest wijken voor een zwembad dat er dankzij een erfenis van een rijke Dordtenaar werd aangelegd.
De pontonniers verhuisden met hun schietbaan eerst naar de overzijde van de Merwede, op Papendrechts grondgebied, maar kwamen later weer terug. De gemeente Dordt stichtte namelijk in 1919 een schietbaan met schuilmuur en kogelvanger (de nog bestaande muur) langs het riviertje de Vlij, vér buiten de stad. Niet alleen de pontonniers schoten in deze landelijke omgeving, ook schietverenigingen en vrijwillige weerbaarheidskorpsen.

2-1969 (52K)
In 1969 was de schietmuur nog redelijk in tact.
CRISIS
In de jaren dertig sloeg de economische recessie keihard toe. Wie niet werkt zal niet eten en daarom werden her en der in het land allerlei werklozenprojecten opgezet. In Dordrecht werd onder andere het Wantijpark aangelegd. Maar daar lag nu juist de schietbaan met muur. Landschapsarchitect Tersteeg, de ontwerper van het park, hield op papier al rekening met de verdwijning van de baan en de schietmuur, maar dat bleek wat al te optimistisch te zijn.
Verplaatsing van de baan was volgens de directeur Gemeentewerken 'dringend gewenst'. Let vooral op het woordje dringend.

Op 9 april 1932 waarschuwde de commandant van de pontonniers ook tegen dekomst van het park. De schietbaan zou de helft van het park onveilig maken. Liever wilde de militair een schietbaan in de buurt van het Huis te Merwede, ver buiten de bebouwde kom. Daar lag weliswaar een ijsbaan, maar er werd toch niet geschoten als het koud was. Blijkbaar waren de Nederlandse vijanden niet van plan om in de winter ons goede vaderland aan te vallen. Huis te Merwede leek een goede plek voor de schietbaan, maar eind van het jaar kwam de gemeente ineens tot de ontdekking dat uitgerekend daar een nieuwe weg was gepland, de Baanhoekweg. Ook was het de bedoeling in het park een dijkje aan te leggen zodat de kogels niet meer door het park floten. Maar de pontonniers waren niet van plan om tijdens de werkzaamheden het schieten stop te zetten en de gemeente vond het toch wat slordig als ambtenaren tijdens het werk werken neergeschoten. De oplossing van het schietbaanprobleem was om de nieuwe baan bij het Huis te Merwede een halve slag te draaien, en in de richting van de huidige Stadspolders te schieten. Een klein kind had op het begeleidende kaartje kunnen zien dat nu het Wantij in het schootsveld zou komen te liggen. De Dordtse ambtenaren zagen echter niets. Gelukkig vonden de militairen het wat gênant om spelevarende Nederlanders van hun bootjes af te schieten. En dus werd besloten om de baan in het Wantijpark te blijven gebruiken.

OVERLAST
Jarenlang bezorgde de schietbaan overlast, vooral als er met mitrailleurs werd geschoten. De nieuwe bewoners in de Indische buurt waren de schietbaan in het Wantijpark meer dan zat. Bij nacht en ontij klonk er geschiet uit het Wantijpark.
Er waren haast jaarlijks plannen voor de aanleg van een nieuwe schietbaan, maar steeds weer kwam er wat tussen. Of de ambtenaren bedachten een plek die achteraf op Dubbeldams grondgebied bleek te liggen, of er werd een baan aangelegd terwijl daar de Merwehal en de jachthaven waren gepland.

Eind 1958 wilde de gemeente toch echt dat er nu 'zo spoedig mogelijk' een terrein geschikt gemaakt zou worden voor een nieuwe schietbaan, meer dan een kwart eeuw nadat de directeur gemeentewerken over 'dringend' had gesproken.
3-a (29K)
De schietmuur is eigenlijk een kogelvanger die in 1919 werd gemaakt. Veertig jaar geleden werd het linkse gedeelte wegens bouwvalligheid afgebroken.
Een jaar later viel toch echt het doek … bijna. In verband met een reorganisatie was er voor Defensie geen behoefte meer om in Dordt een schietbaan te hebben. Uiterlijk 10 mei 1959 zouden de pontonniers de schietbaan verlaten. Toch werd pas in 1961 het laatste schot afgevuurd in het Wantijpark, bijna dertig jaar na 'dringend'. De bordjes 'Verboden Te Wandelen Tijdens Schietoefeningen' en 'Streng Verboden Toegang, Militair Terrein' konden verdwijnen.

Acht jaar later werd een deel van de muur afgebroken omdat hij gevaar opleverde voor passanten. Maar de muur moest volgens wethouder Van Bohemen wel zoveel mogelijk in tact worden gehouden: als speeltuig voor kinderen. Daar werd zelfs nog 24000 gulden voor uitgetrokken. Speeltuig en tegelijkertijd een standbeeld voor bestuurlijke idioterie; mooier kon het toch niet voor een oude kogelvanger.

En nu wacht de muur een nieuwe restauratie, want volgens de monumentomschrijving 'is de schietbaanmuur van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de ensemblewaarde en de zeldzaamheidswaarde. - de muur is van cultuurhistorisch belang als een bijzonder voorbeeld van een militaire schietbaanmuur uit het begin van de twintigste eeuw. - de muur heeft ensemblewaarde als een bijzonder onderdeel van het Wantijpark. - de muur is tevens van belang vanwege de zeldzaamheidswaarde.' Wie had dat bij het eerste schot in 1919 gedacht?

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]