header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Rockende relschoppers op het Bagijnhof

In 1956 kreeg Dordrecht te maken met de eerste jeugdrellen. De jeugd van toen (70-ers en 80-ers van nu) gebruikten de film Rock around the Clock als excuus voor trammelant op het Bagijnhof.

3-DSC_6417 (39K)
Bioscoop Luxor adverteerde al dagen van te voren voor Rock around the Clock.
Op 1 september 1956 ging de Amerikaanse muziekfilm 'Rock around the Clock' met Bill Haley in premičre in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Leiden. De recensies waren meestal vernietigend. De bekende journalist en commentator Jan Blokker schreef: 'de heer Bill Haley, iemand uit de Verenigde Staten die een geheel nieuwe muziek heeft uitgevonden welke hij en zijn aanhangers rock and roll noemen'. De liefhebbers van deze muziek waren volgens Blokker 'voornamelijk het bleke type jongens [...] dat zacht met de voet meewipt en zich bezeten weet door artisten'.

Zoals bij iedere muziekfilm stond ook hier het script in dienst van de muziek en was er een flinterdun verhaaltje. Maar er werd veel gedanst en de film bevatte, zeker naar de toenmalige Nederlandse maatstaven, flink wat vrouwelijk benen- en billenwerk.
2-visstraat-luxor (24K)
Pas nadat het publiek uit de bioscoop kwam, braken er rellen uit. Rechts op de foto uit 1957 bioscoop Luxor.
Er werd door de diverse schrijvers neerbuigend gedaan of gespot met de nieuwe rock 'n' roll-rage, 'een bonkend ritme, dat bij de dansparen een zó warme geestdrift aanwakkert, dat ze elkaar voortdurend in een reeks vurige judo-grepen aanvatten'.

RELLETJES
Pas nadat de film al een maand in de bioscopen draaide, ontstonden in provinciesteden relletjes. Na afloop van een voorstelling in Enschede zouden honderden jongelui samengedromd zijn op het kerkplein, 'waar zij zich in hysterische dansen met veel lawaai uitleefden', schreef De Telegraaf. De politie moest daarop met gummiknuppels het plein schoonvegen. Ook uit andere steden werd bericht over 'steeds driester optredende jongelui' en in sommige plaatsen werden vertoningen van 'Rock around the Clock' verboden. Wat weer tot gevolg had dat groepjes jongeren door bijvoorbeeld het centrum van Apeldoorn
3-DSC_6398 (100K)
trokken onder het heffen van spreekkoren: 'wij wensen rock “n” roll!'. De politie sloeg er stevig op los, er vloeide een beetje bloed en volgens de kranten bleef het 'tot laat in de avond onrustig in het centrum'. In Gouda mocht de film wel worden vertoond, maar zonder geluid.
Ook in Leeuwarden had het vertoningsverbod niet het kalmerend effect dat de gezagdragers ermee beoogden; de politie moest ook hier rake klappen uitdelen, nadat jongeren uit protest rijwielhekken de weg op sleepten, ruiten ingooiden en auto's beschadigden.

In de daarop volgende weken meldde de pers ook in andere steden onrust en relletjes: Den Bosch, Veendam, Heerenveen, Almelo en Castricum.
De ouderen maakten zich vooral druk om de 'verwilderde' jeugd. Er waren zelfs verenigingen die zich bezig hielden met het 'nozemprobleem', want zo werden de jongens genoemd.

Ook in Dordrecht werd de vertoning van Rock around the Clock een symbool voor veranderende jeugdcultuur en afzetten tegen de gevestigde orde. Ondanks de opstootjes in andere steden zag burgemeester Van der Dussen geen noodzaak de film in Dordrecht te verbieden. Al dagen van te voren adverteerde bioscoop Luxor in de plaatselijke kranten. De eerste vertoning was op 26 oktober 1956. Die avond was in de filmzaal al wat onrust ontstaan omdat jongeren tijdens de voorstelling niet mochten dansen. Het publiek dat na afloop uit de bioscoop kwam was rustig, maar 'buiten zag het echter zwart van het publiek dat blijkbaar iets verwachtte', zo schreef de Nieuwe Dordtsche Courant (Dordrecht had in die tijd nog een handvol dagbladen), onder de kop 'Politie veegde Bagijnhof schoon'.

Bij het verlaten van de bioscoop bleef het publiek nog rustig, maar het verkeer op het Bagijnhof had wel last van de mensenmenigte. 'Toen enkele blagen die de film helemaal niet hadden gezien zich geroepen voelden om een beetje herrie te schoppen, waardoor de opstoppingen grotere vormen aannamen, heeft de politie het Bagijnhof schoongeveegd,'


Het Dordrechtsch Nieuwsblad pakte het onder de allitererende kop 'Rock 'n roll rel' wat groter aan. 'Lang, zeer lang heeft de geüniformeerde en in burger geklede [politie zich uiterst lankmoedig gedragen en de opperste zelfbeheersing aan de dag gelegd.
4-DSC_6423 (52K)
Nederland luisterde vooral naar Tante Leen, Zwarte Riek, Johnny Jordaan en de Selvera's. Maar Bartelts in de Vriesestraat verkocht net als andere platenzaken in de stad (Spiering, Broekhuijsen) ook de nieuwe muziek van Bill Haley. Er kwam een nieuw muziektijdperk aan.
Zij liet zich honen en smaden zonder een vinger te verroeren. Iedereen begreep en waardeerde deze houding. Het dansende troepje op de straat echter niet.' Op een gegeven moment tilde een aantal jongens een auto 'met zijn wielen van de grond' en dat was voor de politie het sein om op te treden. De mobilofoonauto's en zelfs twee brandweerwagens reden hard over het Bagijnhof heen en weer en dat leek te helpen, maar toen de dansende jongelui, waarvan er een zelfs op een scheepstoeter blies, zich naar de Korte Breestraat verplaatsten, vond de politie dat de vertoning lang genoeg had geduurd. 'De jongeren weigerden brutaal door te lopen. Pas op dat moment kwamen de gummiknuppels uit de zakken van de agenten en de klappen die er vielen waren hard en veelvuldig.
In weinige minuten zag het Bagijnhof er weer normaal uit.' In het politierapport werd later nog melding gemaakt dat agent Boxma gewond was geraakt omdat 'een der rock en roll mensen hem met een steen gooide'.
Van de rellen werden helaas geen foto's gemaakt.

De latere voorstellingen van de film verliepen zonder incidenten.
Die 26ste oktober was in Dordrecht een ommekeer. De jeugd van toen (de 70-ers en 80-ers van nu) liet zich niet meer zo gemakkelijk de les lezen door ouderen. Een nieuw muziektijdperk brak aan.

1-1963 (31K)
Vier jaar na de rellen op het Bagijnhof mocht er wel worden gedanst op het Bagijnhof. Er werden zelfs rock- en twistwedstrijden georganiseerd.
Foto: collectie Ron de Bruijn.
- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]