header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Onbekende spulletjes van het museum

Op zaterdag 11 juli opent het Nationaal Onderwijsmuseumáde deuren voor publiek in het fantastisch gerestaureerde gebouw De Holland. In de collectie is een aantal merkwaardige Dordtse voorwerpen. Eigen-Aardig op onderzoek.
In het museum is een gevelsteen met het opschrift 'De eerste steen is gelegd door den heer G. Blokhuis, districts Schoolopziener - 8 maart 1900'. Van de steen is niet veel bekend, ook niet voor welke school de steen was bedoeld. En stond die school wel in Dordrecht want Blokhuis was in Gorinchem schoolopziener. Eigen-Aardig op onderzoek.


1-steen (20K)
De eerste steen in het Onderwijsmuseum. Ooit zat de steen in School 9 aan de Singel.
In het stadsarchief is behoorlijk wat te vinden over Blokhuis. Hij was inderdaad schoolopziener in Gorinchem, maar hij was ook al in 1880 in die functie (her)benoemd in het district Dordrecht. Blokhuis bezocht scholen, hield toezicht op het onderwijs en de onderwijsmethodieken en had zelfs zeggenschap over het aantal leerlingen in de klassen en het aantal schooljaren. Een andere belangrijke taak was het toezicht houden tijdens examens. Blokhuis was vooral actief bij (eind)examens van de kweekschool, later wat sjieker pedagogische academie genoemd, onder andere bij de examens Nuttige Handwerken en bij de examens voor de akte Vrije- en Orde-oefeningen der Gymnastiek
Blokhuis kon zijn werk in Dordrecht combineren met Gorkum omdat er sinds kort een treinverbinding was (sinds 1885) en er waren natuurlijk geregelde veerdiensten tussen de twee steden.
Op uitnodiging van B en W mocht Blokhuis op 8 maart 1900 een eerste steen leggen voor een nieuwe lagere school (School 9) aan de Singel bij de Noordendijk, hoek Steltenstraat, die nog was gevestigd aan het Stek.
4-singel (31K)
School 9 aan de Singel waarvoor in 1900 de eerste steen werd gelegd.
De school ging 14 lokalen bevatten, benevens een gymnastieklokaal met een spreekkamer en een woning voor het hoofd. De speelplaats zal op de binnenplaats komen en de ligging van het gymnastieklokaal ten opzichte van de speelplaats zal veel gunstiger zijn dan op de overige scholen, nl. zˇˇ dat het gymnastieklokaal ook kan dienen tot overdekte speelplaats, zo schreef de Dordrechtsche Courant. De bouwkosten, met inbegrip van banken, schoolborden, kachels en andere meubilering, werden geraamd op ca. 40.000 gulden. Of ook toen ramingen werden overschreden? Hoofd van de school was J.W. Boerman, naar wie later een school aan de Bankastraat werd genoemd.
In april 1902 ging Blokhuis met pensioen. Bij koninklijk besluit werd hem een pensioen verleend van f 893 's jaars.

2-klok (21K)
Een Veringaklok. H.A. Veringa - Dordrecht, gemaakt na 1907.
KLOKKEN
In de collectie van het nieuwe Onderwijsmuseum zitten twee klokken die wat te maken hebben met Dordrecht. Op de wijzerplaten van de ene klok staat A. Veringa Dordrecht, op de andere H.A. Veringa Dordrecht. Het zijn geen gewone klokken maar leerklokken. Door aan de ketting te trekken, draaiden de wijzers en konden kinderen klok leren kijken.
De klok was een commercieel succes. Achterop de klok van H.A. Veringa zijn als reclamemateriaal recensies geplakt. Een schooldirecteur uit Bolsward schreef in 1892: De schoolklok van den Horlogemaker voldoet aan alle eischen die men aan zoodanig voorwerp stellen kan. Ze is fraai solide en door dagelijksch gebruik is zij nog evengoed. En uit Amsterdam: De lessen ôHet kijken op de klok ôzijn steeds geanimeerd.
Een klok kostte 4 gulden 25 wat volgens het tijdschrift De Wekker in 1885 (toen werd de klok dus al gemaakt) zeker niet veel was.
Ook stond achterop het aantal in 1900 geleverde klokken. Amsterdamse scholen namen er in dat jaar maar liefst 157 af, Den Haag 48, Nijmegen 11 en er gingen zelfs 36 Veringaklokken naar Zuid-Afrika. In totaal werden dat jaar bijna 500 klokken verkocht. In 1900 werd de klok tijdens de wereldtentoonstelling in Parijs ook bekroond met de zilveren medaille, wat trots op de wijzerplaten werd gemeld. Een daverend succes dus.
Maar hoe oud zijn de museumklokken en waar werden ze gemaakt?
De bedenker van de klok was Antonius Veringa die in het Friese Bolsward horlogemaker was. Ook zoon Hendrikus werd horlogemaker, maar hij kon het in Bolsward niet bolwerken en verhuisde met vrouw en zes kinderen in 1907 naar Dordrecht waar hij tijdelijk sleutelmaker werd bij Lips.
3-klok (32K)
Een Veringaklok. A. Veringa - Dordrecht, ook gemaakt na 1907.
Het vak van uurwerkmaker was nauw verbonden met dat van instrumenten en slotenmaker.
Al na een jaar opende hij een horlogemakerij en juwelierszaak aan de Voorstraat bij de Riedijk, en later een tweede vestiging aan de Voorstraat bij het Scheffersplein. Rond 1934 waren er aan de Voorstraat tegelijkertijd drie Veringavestigingen. De laatste Veringawinkel was op de hoek van de Grote Spuistraat, waar zoon G.H. in 1925 een al bestaande horlogewinkel had overgenomen.
De klokken in het museum werden dus na 1907 gemaakt. Niet door uitvinder A(ntonius), uit Bolsward maar door zoon Henricus of een van zijn kinderen. Er was in 1938 een A. Veringa in Dordrecht als klokkenmaker maar of dit de A. van de ene klok is?
De H.A. Veringa op de andere klok is wat raadselachtig. In de stamboom van Veringa komt geen mannelijke H.A. voor.
3-achterzijde (26K)
Op de achterzijde werd trots het aantal verkochte klokken gemeld. In 1900 waren dat er bijna 500

5-voorstraat (39K)
De hoek Voorstraat-Grote Spuistraat, In 1925 nam Veringa de winkel van Ridderhof over en bleef er 70 jaar gevestigd. Nu is er een lunchroom.

G. Blokhuis was schoolopziener na tijd een dat er op zijn zachts gezegd nog wat vreemde rekensommen werden opgegeven aan lagere schoolleerlingen. Zoals: 'Een dronkaard drinkt een tonne schuins (=bier) alleen uit in 10 dagen tijds. En als zijn wijf met hem drinkt, zoo drinken zij de tonne uit in 6 dagen. Vrage: in hoeveel tijd zijn wijf de tonne alleen drinken zou.'
Drank en drankmisbruik waren dus kennelijk algemeen geaccepteerd. Het antwoord op de bierdrinkvraag? In 15 dagen.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]