header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Nieuwe Haven dempen en een nieuw kanaal


Een stad waarin geen plannen worden gemaakt, heeft geen toekomst. Ook al zijn die plannen niet realistisch. Het pas gelanceerde idee om van deel van asfaltvlakte Spuiboulevard een stadspark te maken, is net zo sympathiek als onuitvoerbaar. Ook het idee om een gat in de Visbrug te maken en zo de stad meer bij het water te betrekken, had praktische en financiële bezwaren. Als dan ook gemeenteraadsleden zich voor het karretje van behoudende horecaondernemers laten spannen is die Put van Piet (in de volksmond zo genoemd naar wethouder en initiatiefnemer Piet Sleeking) snel beslecht.
Toch is het plan om Dordrecht meer bij het water te betrekken niet alleen van deze tijd. In het verleden was er ook zo'n plan. Meer water in de stad en toch een haven dempen. Dordrecht had er heel anders uitgezien. En de in basis aardige Put van Piet had niet gelanceerd hoeven te worden.

Brug
Het begon allemaal eind maart 1910. De Engelenburgerbrug bij de Nieuwe Haven was aan vervanging toe. Het college van b en w wilde voor een nieuwe brug en verbreding van de mond haven 98.000 gulden uittrekken. In eerste instantie ging de discussie in de gemeenteraad over het soort brug: een dure basculebrug of een goedkopere ophaalbrug, De meeste raadsleden vonden ophaalbruggen lelijk.
Het was raadslid Hidde Nijland die het debat een heel andere wending af. Nijland noemde zichzelf van beroep kunstverzamelaar. Dankzij zijn huwelijk met een vrouw uit de familie Volker hoefde hij zich niet fanatiek bezig te houden met iets banaals als geldverdienen.
De Engelenburgerbrug, in 1910 een ophaalbrug. Lelijk vonden de Dordtse gemeenteraadsleden.

Nijland stelde voor niet een nieuwe brug te maken, maar eenvoudig de hele Nieuwe Haven te dempen. Er waren inmiddels spoorwegen en de straatwegen waren veel beter, dus vervoer over water was uit de tijd. In 1909 was er door de Nieuwe Haven nauwelijks 350 gulden aan kade- en havengelden binnengekomen.

Stadsschoon
De haven was dus overbodig en kon beter worden gedempt. Dat was goedkoper dan een nieuwe brug. Zou er met het dempen stadsschoon verloren gaan? Nee, vond Nijland. In Vlissingen, Amsterdam, Middelburg en Rotterdam waren ook havens gedempt en daar werd niet geklaagd over het verlies van de pittoreske havens.
Op de plek van de gedempte haven kon dan een prachtig stadsplein worden aangelegd. Nijland had nog een idee. Er was een brede toegangsweg van het station, over de Stationsweg, John de Wittstraat, Bagijnhof en Visstraat. Die weg liep daar dood, vanaf Visbrug waren er alleen smalle straten en stegen. Slecht voor de economie van de stad, vond Nijland. Sloop dus het grote huis van dokter Delhez bij de Visbrug (tegenwoordig de bibliotheek in het huis de Gulden Os) en maak daar dan een brede weg naar het nieuwe plein op plek van de gedempte haven.

Eerst nam de gemeenteraad Nijlands idee niet echt serieus. Er was in het verleden al eens een dergelijk dempingsplan geweest maar dat was toen veel te duur gebleken. Maar Nijlands gepassioneerde betoog sloeg toch aan bij een paar raadsleden. De historische aanblik van de haven mocht dan wel leuk zijn, maar daar kon een mens toch niet van leven. Er was nog nauwelijks toerisme in 1910. Er kwam nog een ander voorstel. Niet de Nieuwe Haven dempen, maar het Maartensgat. Goedkoper.
Bij het dempen van de Nieuwe Haven zou weinig stadsschoon verloren gaan, vond Hidde Nijland.

Na de raadsvergadering barstte de kritiek los. Er kwamen protesten van particulieren maar ook van schippersvereniging Schuttevaer, van de plaatselijke Middenstandsbond en van het Leidse Studenten-Gezelschap Dordracum.
Op 31 mei 1910 werd er weer vergaderd over dempingsplan. Nijland sprak nog wel fanatiek over dempen, maar hij kreeg de raad toch niet mee. Bij stemming bleken slechts drie leden voor demping: Nijland, notaris Van Bilderbeek en aannemer Muijnk. Er werd gekozen voor een nieuwe basculebrug in plaats van een lelijke (!) ophaalbrug. Die brug, de Engelenburgerbrug, en toen zo lelijk gevonden Lange IJzerenbrug zijn nu rijksmonumenten. Over dempen van de Nieuwe Haven zal een weldenkend mens tegenwoordig niet meer beginnen.

De kaart in het Dordtse stadsarchief (gedateerd 1910). In rood het kanaal tussen Engelenburgerbrug en Visbrug. In groen waarschijnlijk een parkachtig landschap. Geel de gedempte Nieuwe Haven
In het Dordtse stadsarchief is een tekening bewaard gebleven (daar gedateerd van 1910) van een compromis van het dempingsplan. Vanaf de Engelenburgerbrug zou een kanaal komen, achterlangs de Vleeshouwersstraat naar de Groenmarkt bij de Visbrug. Het huis van dokter Delhez (nu bibliotheek/de Gulden Os) dat ook al in het plan van Nijland gesneuveld zou zijn, zou gesloopt moeten worden, De Vleeshouwersstraat bleef bestaan.
Het geel op de plattegrond was waarschijnlijk de deels gedempte Nieuwe Haven. Een bijzonder plan, dat niet werd uitgevoerd. Als het wel was doorgegaan, dan zou het plan voor de Put van Piet noot gelanceerd zijn. Dan zou er meer verbinding geweest zijn tussen stad en water. Maar zonder Nieuwe Haven. En dat is toch echt ondenkbaar.
Eigen-Aardig heeft een paar foto's gemonteerd om te laten zien hoe dat er rond 1920 uitgezien zou hebben.
De Groenmarkt en Visbrug zoals die er rond 1920 uitgezien zou kunnen hebben, als het plan was doorgevoerd. Het huis de Gulden Os (nu bibliotheek) is gesloopt en vandaar tot aan de Engelenburgerbrug is een gracht gegraven. Klik op de foto voor een groter beeld. Fotomontage: Jaap Bouman



- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]