header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Een vergeten held

Dordrecht kent geen echte helden. In Barneveld hebben ze Jan van Schaffelaar die van de toren sprong. In Haarlem ging Kenau Simonsdr. Hasselaar tekeer tijdens de Tachtigjarige Oorlog, Rotterdam heeft Kaat Mossel, een Oranjegezinde relschopster van omstreeks 1785. Michiel de Ruyter (behoeft toch geen verdere toelichting) staat op de rede van Vlissingen, Brielle zet veerman Koppelstok op een voetstuk en in Amsterdam barst het van de standbeelden voor al dan niet beroemde Mokumers.
En Dordrecht? Ary Scheffer? Kan nauwelijks Dordtenaar worden genoemd. Ging al op heel jeugdige leeftijd naar Parijs en heeft alleen en standbeeld dankzij adoratie van een rijke bankier. Johan en Cornelis de Witt zijn te weinig volks en Dirk IV, met een wat troosteloos standbeeld op een zo mogelijk nog troostelozer plein (Grote Markt) is in Dordt volslagen onbekend.
Maar in Dordrecht hebben we wel Cornelis Lawende? Wie? Cornelis Lawende! Een echte held, met een tot de verbeelding sprekende heldendaad, in een meer dan fantastische omgeving. Maar met Cornelis wordt in Dordrecht niets gedaan.


1-steen (20K)
De Riedijkspoort op 24 november 1813. Cornelis Lawende hangt in de spits van de toren om de Dordtse vlag te hijsen.
Na een bezetting van 18 jaar, werden de Fransen van Napoleon eind 1813 langzaam maar zeker uit Nederland verdreven. Op 22 november 1813 werd Dordrecht vanuit Papendrecht door Fransen bestookt met kanonnen en houwitsers. Nog tijdens de beschieting liet de Dordtse commandant Beelaerts zich 's nachts in een bootje naar de overkant roeien. Aan boord waren naast de commandant nog een Dordtse militair, een tamboer die driftig op zijn trommeltje sloeg en twee roeiers waaronder Cornelis Lawende.
1-steen (20K)
Twee roeiers (waaronder Cornelis Lawende), een tamboer en commandant Beelaerts op 22 november 1813 op weg naar de Fransen om de capitulatie van Dordrecht aan te bieden. (Johannes. Rutten)
Dordrecht capituleerde, maar twee dagen later vetrokken de Fransen weer. Vanaf de Veerdam in Papendrecht werd de stad weer beschoten. 'Schrik angst en ontzetting maakten zich van de mensen meester' schreef archivaris J.L. van Dalen schreef ruim honderd jaar later. 'Jammertonen weerklonken.' Er was in Dordt geen munitie meer. Met de moed der wanhoop werd een kanon met schroot en een koevoet geladen en afgeschoten. Het schot zaaide dood en verderf onder de Fransen aan de overkant van de rivier. En dan komt Cornelis weer in beeld. Hij stond bij de Riedijk naar het geschiet te kijken en riep plotsklaps dat 'de vlag er bij moest'. De daad met het woord voegende, haalde hij een Dordtse vlag tevoorschijn en sjouwde die met ene Huibert Stam de Riedijkspoort op. Lawende werd aangemoedigd door zijn vader die (volgens Van Dalen) riep: 'Vooruit Kees, naar boven. Als ze je in je k... schieten, zal ik voor je wijf en kinderen zorgen'. Het schot met schroot en de gehesen vlag zorgde voor paniek bij de Fransen die halsoverkop de kop vluchtten. Een paar dagen later roeide Cornelis de commandant Beelaerts tijdens hevig geweervuur nog eens over van Hardinxveld naar Werkendam.

SCHUITENVAARDER
Wie was Cornelis Lawende? Hij werd in Dordrecht geboren op 11 maart 1787 en was een zoon van Jacob Lawende en Fijgje Blijenburg. Cornelis werd later net als zijn vader schuitenvaarder, mannen die met kleine (roei)bootjes goederen en vaak ook passagiers van en naar de stad brachten. Na zijn trouwen met Clara Sebes ging het stel aan de Riedijk wonen, vlak bij de rivier.
Toen de Fransen in 1795 Nederland binnen vielen, was Cornelis nog geen 8 jaar oud. Na een bezetting van 18 jaar waren de Nederlanders de Fransen met hun Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap meer dan zat.

Het duurde een tijdje voor de nieuwe overheid de moed beloonde van de Dordtenaren bij hun strijd tegen de Fransen. Pas in mei 1819 kregen meer dan 70 Dordtenaren op last van de koning een zilveren penning met inscriptie. En op 24 juni van dat jaar werden de daden van Cornelis speciaal geŽerd. Hij werd als enige Broeder van de Orde van de Nederlandse Leeuw. Natuurlijk geen ridder, want het was ondenkbaar (verboden zelfs) dat iemand van het gewone volk een dergelijke onderscheiding kreeg. De Broedermedaille was voor 'achtenswaardige personen uit de lagere standen der maatschappij'. Het zal Cornelis waarschijnlijk een zorg geweest zijn. Belangrijker voor hem was het feit dat er aan de medaille een geldbedrag was verbonden van maar liefst 200 gulden per jaar. Een arbeider verdiende in die tijd zo'n 75 cent per dag, Šls er al werk was. De toelage was dus bijna een jaarinkomen. En dan te bedenken dat als Cornelis zou overlijden, zijn weduwe Clara Sebes 100 gulden per jaar zou krijgen. In de praktijk kwam het er vaak op neer dat de jaarlijkse toelage pas na jaren werd uitbetaald en de weduwen kregen vaak helemaal niets.

Toch stelde de toelage Cornelis in staat om in zaken te gaan, in onroerend goed. Met een compagnon (Jan van Unnik) kocht hij vanaf 1821 een aantal huizen die hij verhuurde.
Zelf woonde hij met vrouw en zes kinderen onder de poort die hem beroemd had gemaakt, de Riedijkspoort.
In zaken was Cornelis niet echt gelukkig. De samenwerking met Van Unnik werd in 1825 beŽindigd, wat in de Dordrechtsche Courant werd gemeld. Cornelis ging verder met Leendert Zeeman en Dingeman van Dongen in 'een Slijterij en Negotie in Brandhout en Scheepsgereedschappen, als Zeilen, Touwwerk enz'. Al een jaar kwam ook hier een eind aan en gingen Zeeman en Van Dongen samen verder.
1-steen (20K)
n de Dordrechtsche Courant werd het einde gemeld van het bedrijf van Cornelis Lawende en zijn compagnons
Cornelis Lawende gaf later in officiŽle aktes later vaak aan geen beroep te hebben, maar dat hij Broeder was. Kennelijk kon hij van de toelage redelijk rondkomen.

1-steen (20K)
De Riedijkspoort (aan de stadskant) kort voor de afbraak in 1833. Cornelis Lawende woonde 'onder de poort' en was in 1813 in de spits geklommen om een vlag te hijsen. (J. Rutten)
In 1833 werd de Riedijkspoort wegens bouwvalligheid afgebroken en was Cornelis gedwongen te verhuizen. Hij bleef in de buurt van de rivier en betrok een huis bij de Hoefijzerstraat/Blazersvest, de latere Merwekade.
Werd hij later ziek? Tussen 1831 en 1841 werd in het krankzinnigengesticht een Cornelis Lawende gemeld, maar helaas is het register verloren gegaan en is niet na te gaan of dat 'onze' Cornelis was.
Cornelis Lawende, held van Dordrecht, overleed op 18 maart 1842 in een huis aan de Riedijk. Er wonen nog veel nazaten van hem in de stad.
Van zijn overlijden werd in de kranten geen melding gemaakt. Tijdens de herdenkingen in 1863 (50 jaar) en zeker in 1913 werd Cornelis vaak genoemd. Zijn naam werd in erepoorten gegraveerd, maar verder ging het niet. Daarna werd hij vergeten en in 2013 werd hij nauwelijks vermeld. En dat terwijl zijn toch wat merkwaardige heldendaad visueel zeker aantrekkelijk is: een mannetje hoog in de toren van de Riedijkspoort. Maar kennelijk heeft Dordrecht geen plek voor helden.
1-steen (20K)
De Riedijkspoort op 24 november 1813. Cornelis Lawende hangt in de spits van de toren om de Dordtse vlag te hijsen.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]