header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
De Dordtse HBS


Van HBS tot Gemeentelijk Lyceum, Gemeentelijke Scholengemeenschap en Stedelijk Dalton Lyceum. 150 jaar middelbaar, openbaar onderwijs.

Onder de titel 'In 150 jaar van de Dordtse HBS naar het Stedelijk Dalton Lyceum' wordt aanstaande zaterdag een reünie gehouden voor leerlingen van de Dordtse HBS en haar opvolgers zoals het huidige Stedelijk Dalton Lyceum. Die oude Hoogere Burgerschool heeft nog weinig overeenkomsten met hedendaagse onderwijsinstellingen. Niet alleen zijn de schoolgebouwen anders, ook het schoolsysteem en de opleidingen zijn totaal verschillend. Er is eigenlijk maar één overeenkomst: de financiële inbreng van de gemeente in dit openbaar onderwijs.

De liberaal minister J.R. Thorbecke, ook grondlegger van de Nederlandse parlementaire democratie, gaf in 1863 de aanzet tot vernieuwing van het middelbaar onderwijs en de stichting van de Hoogere Burgerschool, de HBS. Het doel van de school was om jongelieden uit de gezeten burgerij voor te bereiden op 'hogere posities' in de maatschappij en gericht op een brede algemene ontwikkeling voor het vervullen van belangrijke functies in handel en industrie.
De HBS aan de Nieuwstraat (ca. 1910). De eeuwenoude woning van de directeur naast de school werd later gesloopt om plaats te maken voor een (nog steeds bestaande) tuin. In de school is nu Cinema the Movies.

In 1864 werden de eerste Rijks Hoogere Burgerscholen gesticht en ook Dordrecht zou een
J.C. van Deventer, de eerste directeur van de HBS. Hij overleed in functie in 1892.
dergelijke school krijgen. Toen dat te lang ging duren, stelde de Dordtse huisarts Delhez voor het dan maar zelf te doen. Al op 9 september 1865 werd in de voormalige Latijnse School aan de Nieuwstraat,hoek Augustijnenkamp (nu Cinema the Movies) de eerste lessen aan de HBS gegeven. De Latijnse School verhuisde een eindje verder de Nieuwstraat in, in het pand waar ooit de kunstenaars van Pictura huisden. De eerste directeur van de HBS was J.C. van Deventer.

Meisjes
De HBS was een succes en bij succes hoort ruimtegebrek. In 1870 kwam er dan ook een nieuw gebouw aan de Nieuwstraat (door stadsarchitect G.N.Itz) en de klaslokalen aan het Augustijenkamp werden uitgebreid.
In 1871 gaf Thorbecke toestemming om meisjes onderwijs te laten volgen aan een HBS. Er kwam veel kritiek, vooral uit christelijke hoek waar toch al weinig waardering was voor de HBS omdat er biologie- scheikunde- en natuurkundelessen werden gegeven. Een vrouw hoorde in het huisgezin en 'een hulpe tegenover de man en het Christendom te blijven'. Bovendien zouden leraren maar zenuwachtig worden van meisjes van 12 tot 17 jaar.
Wat meisjes betreft was Dordrecht laat.
In 1906 volgden zeven meisjes lessen aan de HBS. V.l.n.r. Dora de Wijs, Frieda Droogleever Fortuijn, Anny Heineken, Jo van Wijngaarden, Jeanne van den Toorn, Jeanne Saltet, Nelly Versteeg. Volgens christelijke gemeenteraadsleden konden mannelijke leraren 'zenuwachtig' van de meisjes worden.

Weliswaar was er al sinds 1872 een Middelbare Meisjesschool (MMS) in het Steegoversloot, maar pas in 1891 werd een meisje dat eindexamen MMS had gedaan als proef toegelaten tot de Dordtse Burger Avondschool. De proef slaagde. Er waren geen klachten. Wel was haar verzocht iets later te komen dan haar mannelijke medeleerlingen en iets eerder weg te gaan, om zo geen problemen te veroorzaken.
In 1895 werd het 'dochtertje van de heer Scrinerius' (een leraar aan het gymnasium) toegelaten tot de tweede klas HBS, als gewone leerling voor alle vakken. Voortaan liet directeur Van Oven op eigen houtje meisjes toe, wat ten koste ging van de MMS.


Ongezond
In 1892 was het gebouw in de Nieuwstraat, dat twintig jaar eerder 'licht en luchtig' werd genoemd, nu te klein, te somber, te donker en te ongezond geworden.
Aan het Oranjepark werd een nieuwe school gebouwd. Dat had nogal wat voeten in aarde want veel gemeenteraadsleden vonden dat de school te ver buiten de stad kwam te staan.
Het Oranjepark met HBS-school die volgens gemeenteraadsleden te ver buiten de stad lag.

En die grote 'steenmassa' zou misstaan in een omgeving van platen en bloemen. De school kwam er toch, op 5 september 1909. Het ontwerp was van directeur gemeentewerken Van Ruyven.
In de Tweede Wereldoorlog verhuisde de school tijdelijk naar een gebouw aan het Kromhout, maar na de oorlog werd het Oranjepark weer bevolkt met HBS'ers.
In 1947 kwam er eigenlijk al een einde de oude HBS, toen de school werd veranderd in een lyceum waar ook een gymnasium aan werd verbonden. In 1950 was er als gebruikelijk een tekort aan ruimte zodat er op het binnenplein bij het Oranjepark een noodgebouw werd neergezet. In januari 1962 werd aan de Noordendijk een nieuwe school in gebruik genomen. (architect F.J. Gouwentor).
Het gemeentelijk Lyceum aan de Noordendijk, geopend in 1962. Op het schoolplein een kunstwerk van Hans Petri, Stoeiende Kinderen.


Mammoetwet
De Mammoetwet die in augustus 1968 inging, maakte definitief een einde het HBS-onderwijs. Door de nieuwe wetgeving werden Mulo, MMS en HBS afgeschaft en vervangen door mavo (later vmbo), havo en vwo. Na fusies met allerlei scholen, zoals MAVO Groenendijk, Titus Brandsma College en andere scholengemeenschappen ontstond het Stedelijk Dalton Lyceum. In 1998 werden de gebouwen aan de Noordendijk verlaten. Nu is het vwo (met wat fantasie de opvolger van de HBS) gevestigd aan de Overkampweg in een gebouw dat in 1988 werd gebouwd.

- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]