header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Het einde van de Harmonie


Een tijdje geleden stond in deze krant het bericht dat een groot pand aan de Veersteiger in slechte staat van onderhoud was. Heel wat Dordtenaren zullen zich afgevraagd hebben waar die Veersteiger is en wat voor gebouw dat dan wel moge zijn. En dan te bedenken dat het betreffende pand, de voormalige sociŽteit de Harmonie, niet over het hoofd gezien kan worden. Het is een van de grootste oude gebouwen van de stad.

In het verleden was het in de herbergen en de taveernes van de stad vaak niet pluis. Dronkemansgebral, ruzies en vechtpartijen, soms zelfs erger. Niet echt gelegenheden voor heren van stand. In de 18de eeuw kwamen de koffiehuizen op. Eerst nog wel rustige etablissementen, maar toen ook die koffiehuizen steeds vaker door het gewone volk werden bezocht en er zelfs wijn en bier werden geschonken, moesten de heren wel uitzien naar gelegenheden waar zij onder gelijkgestemden konden verpozen. In navolging van andere steden werden ook in Dordrecht sociŽteiten opgericht. Daar konden de heren uit de gegoede stand de plaatselijke en politieke toestanden bespreken, de couranten lezen en een lange pijp of sigaren roken met een goed glas wijn, whisky of anderszins binnen handbereik.
SociŽteit de Vrijheid was in 1743 een van de eersten.
Het gebouw van sociŽteit de Harmonie werd later verkocht aan de gemeente die er een kweekschool vestigde.

Amicitia werd opgericht in 1783. In 1796 werd in het Hof de Harmonie gesticht, in een tijd dat de Fransen het hier voor het zeggen hadden. De Harmonie was Oranjegezind maar werd toch getolereerd door de bezetters.
In 1808 werd een huis aan de Binnen Walevest gekocht, met een grote tuin waar de leden van de sociŽteit konden kolven, een balspel waarbij een bal met een slaghout naar een paal wordt geslagen. Verder werd er ook veel gebiljart en gekaart

Ledenlijst
De ledenlijst van de Harmonie telde tal van industriŽlen en politici, altijd mannen die het op een of andere manier voor het zeggen hadden. Zo was de burgemeester van Zwijndrecht lid, J.A. de Bruine, die zijn naam later wijzigde door twee sjieke puntjes op de i te zetten (De BruÔne). Natuurlijk stonden er altijd wel een paar Vriesendorpen en Stoopen op de lijst. Rond 1900 waren Lipsslotenman Vincent Eras, olieslager Lebret, houthandelaar Boonen, uitgever Blussť van Oud Alblas, Tweede Kamerlid De Kanter, net als K. Lotsij directeur van De Holland, en nog een tachtigtal anderen leden. De crŤme de la crŤme van het Dordtse zakenleven. Zij betaalden 40 gulden contributie per jaar.

In 1850 werd het onderkomen op de hoek van de Binnen Walevest en de Veersteiger (die naar de Oude Maas loopt) vervangen door een kolossaal gebouw naar een ontwerp van de Haagse architect K.H. van Bredero die vooral bekend zou worden door de bouw van treinstations in Nederland. Ook het Dordtse station is waarschijnlijk van zijn hand.
Met de bouw van het nieuwe sociŽteitsgebouw was een bedrag gemoeid van maar liefst 40.000 gulden Het werd in september 1851 in gebruik genomen. Er waren speciale kamers met speeltafels, gezellige
Amicitia aan de Wijnstraat. Rechts de bank van Stoop (de later Twentsche Bank) die nog nieuwe het sociŽteitsgebouw sloopte ten behoeve van een uitbreiding.
ruimtes om te discussiŽren, biljarts en een fraaie tuin
Een paar decennia later ging het slecht met het sociŽteitsleven. De meeste sociŽteiten sloten de deuren en in de Eerste Wereldoorlog waren alleen Amicitia en De Harmonie nog over.
Bij de Harmonie waren wel allerlei plannen geweest om te verhuizen naar villa Simpang aan de Stationsweg. In mei 1915 werd nog besloten om onder voorwaarden Simpang te kopen en te verbouwen, maar dat plan ging op het allerlaatste moment niet door; te duur. In plaats daarvan werd in december van dat jaar gekozen voor een fusie met Amicitia die op dat moment was gevestigd aan de Wijnstraat bij het Scheffersplein, naast de bank van Stoop (de latere Twentsche Bank). Die bank wilde uitbreiden en bood dermate hoog bedrag voor het pas gebouwde (!) sociŽteitsgebouw dat Amicitia niet kon weigeren.
De twee sociŽteiten fuseerden, en betrokken een voormalig herenhuis aan het Bagijnhof waar cafť en restaurant Central was gevestigd. Dat pand kreeg later grote bekendheid als modewinkel Henri Beer. De leden van de Harmonie werden opgenomen in Amicitia. Die naam werd gehandhaafd omdat die het oudste was. Op 6 februari 1917 werd het Harmoniegebouw aan de Veersteiger gesloten. Het werd verkocht aan de gemeente die er de Gemeentelijke Kweekschool en later andere scholen in vestigde. In 1983 werd het gebouw verbouwd tot woningen voor jongeren.
Amictia verhuisde in 1974 naar het Vlak waar delen van het oude interieur werden gebruikt. Het is de laatste herensociŽteit in Dordrecht.

Amicitia aan het Bagijnhof, later modewinkel Henri Beer en binnenkort een vestiging van de ANWB.

Villa Simpang aan de Stationsweg zou gekocht worden door de Harmonie. Het ging op het laatste moment niet door: te duur. De villa werd in de Tweede Wereldoorlog weggebombardeerd.

Interieur van sociŽteit Amicitia aan het Bagijnhof.


- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]