header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Gedoe met de Damiatebrug

Er is wat heisa om de Damiatebrug. Door automatisering van de bediening zouden er tot afgrijzen van veel Dordtenaren misschien, waarschijnlijk, wellicht slagbomen geplaatst moeten worden. Er was ook bij de bouw van de brug veel gedoe en zelfs een tragisch ongeval. Elke overeenkomst met later 'gedoe', zoals tegels in tunnels, berusten op louter toeval.

In oktober 1853 drong de Kamer van Koophandel er op aan de Damiatebrug te vervangen en de havenmondig te verbreden. De hypermoderne stoomschepen waren breder dan de zeilschepen en konden de Wolwevershaven niet in. Zeker in die tijd werd niet al te sentimenteel gedaan over eeuwenoude dingen, en dus werd de oude houten ophaalbrug brug uit 1639 zonder protesten gesloopt.
Maar al vanaf het begin zat het de nieuwe Damiatebrug niet mee. In december van dat jaar protesteerde Provinciale Staten omdat Dordrecht de brug niet correct op de begroting had gezet.
Het ontwerp voor de nieuwe, grotere brug was van stadsarchitect G.N. Itz, dé bruggenbouwer van Dordrecht (Lombardbrug, Nieuwbrug, Tolbrug (Scheffersplein), Lange IJzerenbrug, Boombrug (vervangen), Draaibrug, en Kippebrug (gesloopt).

Het Groothoofd met de ingang van de Wolwevershaven en de eerste, houten, Damiatebrug, ca 1750.(Stadsarchief Dordrecht)
In maart 1854 waren het bestek en de tekeningen klaar en kon een aantal ijzergieterijen om offertes worden gevraagd, onder andere De Waal uit Utrecht, Nederburgh-Nering-Bogel uit Deventer, Van Vlissingen en Dudok van Heel uit Amsterdam, de Nederlandsche Stoombootmaatschappij uit Rotterdam en Enthoven en Co uit Den haag, De laatste werd het, tot ontsteltenis van een Dordts Bedrijf dat niet eens was uitgenodigd: F.J. Penn en Comp, (later Penn en Bauduin). Penn protesteerde maar de gemeenteraad besloot dat de aanbesteding niet werd teruggedraaid.

Heel stoer had de gemeente in het contract op laten nemen dat de Damiatebrug op 1 oktober 1854 klaar moest zijn, op straffe van een boete van 100 gulden ineens en 25 gulden voor iedere dag later.
Enthoven en Co, die al meer bruggen in Dordrecht had gemaakt (en nog zou maken), kreeg de opdracht. De brug zou ruim 22.000 gulden gaan kosten. Het hardsteenwerk aan de kade werd gemaakt door de Dordtse steenhouwer Singels voor 559 gulden.

In 1854 werd de monding van de Wolwevershaven aanzienlijk verbreed en de brug gelegd. De foto dateert van omstreeks 1910.
Al in juli 1854 begon een aantal raadsleden zich zorgen te maken. Het sloopwerk aan de brug en de kades vorderde niet erg. Dat kwam volgens de burgemeester omdat het water in de rivier de laatste weken erg hoog stond.
Begin januari 1855 (ruim drie maanden nadat de brug opgeleverd had moeten worden) liet de burgemeester weten dat de vertraging niet te wijten was aan de ijzergieterij en dat er een probleem was geweest met een van de ijzeren stukken van de brug.
Eind april 1855 werd de brug dan toch eindelijk in gebruik genomen, bijna 7 maanden te laat. Over boetes voor te late oplevering werd niet meer gesproken.

Twee weken later berichtte de Dordrechtschee Courant: 'Dordrecht, den 4 Mei - Hedenavond, ongeveer ten zes ure, heeft hier een vreeselijk ongeluk plaats gehad.
Bij het neerlaten der nieuwgebouwde ijzeren Damiatebrug, aan den kant der Wollewevershaven is een der kettingen en kort daarop de andere gebroken, waarop de balans teruggeslagen en bij den terugslag met zoveel geweld tegen de standaards gekomen is dat beiden zijn gebroken. Ongelukkig zijn bij die ramp een jongeling plotseling gedood en nog een ander persoon zwaar gewond. Deze laatste is onmiddellijk naar het gasthuis deser stad vervoerd. ' De jongeling die dodelijk verongelukte was de 14-jarige Theo Oxenaar. In de overlijdensakte stond koeltjes 'overleden aan het einde van de Wolwevershaven'. De Dordrechtsche Courant besteedde verder geen enkele aandacht aan het ongeval.
Dordrechtsche Courant 5 mei 1855.

ZONDEBOK
Al op 10 mei werd een onderzoekscommissie ingesteld. Ontwerper Itz voelde natuurlijk dat hij de zondebok zou zijn en stelde een eigen onderzoek in. Hij informeerde in de steden waar hij naar andere bruggen gekeken had of daar soms ook problemen waren geweest. Het ongeluk in Dordt bleek het enige te zijn. Het rapport dat Itz schreef werd gesteund door de
onderzoekscommissie. Alleen raadslid W.O. van Dorsser had geen vertrouwen in Itz en wenste een breder onderzoek. Hij was de enige.
Er kon niemand wat verweten worden. Het ongeluk was veroorzaakt in het gietijzeren deel van de brug, door 'een uitwendig onzigtbaar gebrek aan den bovenkoppelstang der
linkerbalanspriem bij den schroefdraad van den voorkop'. Een mondvol voor een onzichtbare constructiezwakte.
Gieterij Enthoven bood aan de brug gratis te herstellen, maar toen de gemeente gelijk de oorspronkelijke bestektekeningen wilde wijzigen, moest er betaald worden. Pas op 18 december 1856 deed het bedrijf een prijsopgave. De extra kosten bedroegen bijna 5000 gulden. Al het gietijzer werd vervangen door gesmeed ijzer.

Op 7 juli 1857, ruim twee jaar na het drama, werd de brug opgeleverd.
Dordrechtsche Courant 9 juli 1857.
Al die tijd (sinds mei 1854, op de twee weken na meer dan drie jaar) was de haven onbereikbaar geweest voor schepen.
Natuurlijk werd er een onderzoek ingesteld of naar de veiligheid van de brug. Die was in orde en tot op heden heeft de brug het gehouden, al voeren er af en toe wel eens schepen tegenaan.
Pas in 1990 werd de brug een rijksmonument zodat 'stadsvernieuwers' geen kans meer hebben.


- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]