header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
'De punt wordt verpatst'

Niet-passende gebouwen op markante plekken zijn niet alleen van deze tijd Er werd in het verleden soms hevig tegen geprotesteerd. Bijvoorbeeld bij de bebouwing van het Damiatebolwerk omstreeks 1970. Niet dat het veel hielp. De bebouwing ging gewoon door. Maar er was wel een daad gesteld.

Er is nu heel wat te doen om het grote, brede nieuwbouwpand aan de Nieuwehaven, waarmee binnenkort wordt begonnen. Omwonenden hebben keurig netjes hun bezwaren kenbaar gemaakt. Verder is het gebleven bij wat mosterd-na-de-maaltijd-stukjes in de Dordtse kranten. Ook de verantwoordelijk wethouder jankte voor de bühne wat mee. Keurig netjes allemaal, en buitengewoon niet-effectief. Vanzelfsprekend gaat de bouw gewoon door en zal er toch al snel meer dan een eeuw tegen een detonerend gebouw aangekeken moeten worden.

Eind jaren zestig van de vorige eeuw was de sloopwoede in de binnenstad langzaam aan het afnemen. Er werden nog wel geregeld idiote plannen gelanceerd, maar daar kwam steeds meer verzet tegen, zelfs van ambtenaren.
In januari 1970 vroeg de Dordtse textielfabrikant J. Crone een bouwvergunning aan voor nieuwbouw van vijf woningen op het nog lege Damiatebolwerk, misschien wel het mooiste punt van Dordrecht. Er was wel een probleempje: het bestemmingsplan.
Het Damiatebolwerk, kort voor de bebouwing in 1970. Kunstenaars wilden er banken en een plantsoentje op dit 'mooiste plekje in Dordrecht'.
Op die plek mochten namelijk slechts drie niet al te grote woningen komen, de rest moest trottoir blijven, ongetwijfeld om Dordtenaren te laten genieten van het fabuleuze uitzicht op het Drierivierenpunt. En dus zou de bouwvergunning feitelijk geweigerd moeten worden, schreef de gemeente. Maar het bestemmingsplan zou over een tijdje toch worden herzien, waardoor het mogelijk zou zijn op die plek (de oplettende lezer raadt het al) in plaats van drie vijf woningen te bouwen. Wat een toeval!
En dus kreeg Crone vooruitlopend op die wijziging alvast zijn bouwvergunning voor de bebouwing, ontworpen door de architecten Van Herwerden en Etten, en te bouwen door Slavenburg's Bouwbedrijven.

Bezwaren
En prompt brak op zijn zachtst gezegd de pleuris uit. De eigenaren van de omliggende gronden werden in gelegenheid gesteld om tot 30 april 1970 eventuele bezwaren in te dienen. Die kwamen er bij tientallen. En er volgden meer protesten, vooral van kunstenaars, en niet de minsten: Kees Buddingh' Hans Petri, Philip Kouwen, Bouke IJlstra, Lode Pemmelaar, Damiët de Caluwe-van Dalsum, Lou ten Bosch, maar ook industriëlen, zakenmensen, winkeliers en andere meer of minder belangrijke Dordtenaren zoals dominee Mentzel en zijn vrouw Gemma (werd later voorzitter van de Culturele Raad), museumdirecteur Domela Nieuwenhuis, monumentenman Kees Colijn, architect Van Halewijn, de schaduwfractie van de nog jonge politieke partij D66 en nog veel meer. Zelfs de Vereniging Oud-Dordrecht, die ook in die tijd al niet betrapt kon worden op stevig protest tegen aantasting van de historische stad, kwam in het geweer.
De bezwaren richtten zich op twee punten: het gebruik van de punt, 'het mooiste stukje Dordrecht', waarvan de mensen vonden dat het een recreatieve functie moest behouden, en tegen de verschijningsvorm van het te grote en vooral lelijke bouwplan.

Maar de Welstandscommissie vond het een goed bouwplan. De stedebouwkundig adviseur van de gemeente gooide er nog wat acrhitectengeneuzel tegenaan en vond dat 'de voortzetting van de bebouwing langs de Wolwevershaven door een kloek afrondend bouwwerk op het Damiatebolwerk, mede in verband met de aanwezigheid van de Damiatebrug, stedebouwkundig verantwoord is. Het bouwplan sluit passend aan op bebouwing van de Wolwevershaven'. Heus, hij meende dit!
Protest tegen de bebouwing op 20 juni 1970. Rechts, met pijp, Kees Buddingh'. Op het spandoek staat 'De punt wordt verpatst'.
Alle bezwaren werden dus niet ontvankelijk of ongegrond verklaard, en de bouwverguning werd verleend.

Kunstenaars
Op zaterdag 20 juni 1970 protesteerden de kunstenaars en andere tegenstanders op het Damiatebolwerk. Er waren spandoeken met “De punt wordt verpatst”. Het was een drukke maar rustige demonstratie, schreef het Dordrechtsch Nieuwsblad later. De demonstranten vonden dat geluisterd had moeten worden naar het geluid van de vaak 'beslist niet ondeskundige burgers'.
Er was wel een incidentje geweest. De gemeenteraad had juist op die dag het jaarlijkse uitje op de oude veerpont Veerdienst 3 die als partyschip werd gebruikt en die dan ook de Zuipschuit werd genoemd.
Gemeenteraadsleden aan boord van de Veerdienst 3 kijken naar de demonstranten (foto collectie Bouke Ylstra).
Het schip bleef een tijdje op de rivier liggen om de raadsleden naar de demonstranten te laten kijken. De actievoerders reageerden daar woedend op omdat ze meenden door de raadsleden uitgelachen te worden. Toen beeldendkunstenaar Cor van Gulik kwaad in het water sprong en naar de Veerdienst 3 zwom om er een krans aan boord te gooien, kozen de raadsleden eieren voor hun geld en vertrokken schielijk.
De kunstenaars vonden het belachelijk dat er in de stad miljoenen werden uitgegeven aan restauraties en dat uitgerekend op deze plek een 'anti-monument' gebouwd zou worden dat daar minstens een eeuw zou blijven staan.
11 maart 1972. Het laatste protest tegen de nieuwbouw: een krans aan een lantaarnpaal
Dagblad De Dordtenaar, die in die tijd weinig kritisch over de bouw- en sloopplannen in de binnenstad schreef, deed badinerend over de demonstranten die liever 'wat plantsoentjes' wilden en tegen het plan waren 'de punt te bebouwen en er vijf huisgezinnen te huisvesten'. De sprong in het diepe van Van Gulik wekte volgens de krant 'in ieder geval wel gedachteassociaties op aan wat er kan gebeuren met kinderen die op deze plek spelen'.
Het protest hielp niet. Begin oktober 1970 werd de eerste paal geslagen.
Op 11 maart 1972 (de vijf woningen waren opgeleverd) liet een aantal tegenstanders nogmaals van zich horen door een rouwkrans aan een lantaarnpaal op het Damiatebolwerk te hangen, met op het lint de tekst 'De Croon op het werk', een verwijzing naar opdrachtgever J. Crone.
In de daarop volgende jaren werd de bebouwing op het Damiatebolwerk steevast tot de lelijkste gebouwen in Dordrecht gerekend. Ook toeristen verbazen zich vaak over de storende nieuwbouw op dat punt.

Tegen de naderende nieuwbouw bij de Nieuwehaven werd nauwelijks geprotesteerd. Bewoners zetten niet door omdat het toch niet zou helpen en kunstenaars zijn tegenwoordig zzp-ende watjes die wel wat anders te doen hebben.
“The times they are a-changin'“ zong Bob Dylan in de roerige sixties.

Het Damiatebolwerk kort na de oplevering.

Het Damiatebolwerk nu, door groen onttrokken aan het zicht.


- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]