header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Legendarische Brusselse Kermis is Dordts


Er zullen maar weinig koekjes zijn, die zo bekend zijn als Brusselse Kermis. Ze worden zelfs vermeld in Wikipedia: 'Het kaakje (biscuitje) is een benaming die in Nederland gebruikt wordt voor een bepaald soort koekje, dat rond kan zijn, zoals het Mariakaakje, of rechthoekig. Het gaat dan om een koekje dat knapperig is, licht van kleur, en droog. Een kaakje met suiker bestrooid wordt wel Brusselse kermis genoemd.'
De echte Brusselse Kermis is niet alleen bestrooid met suiker, er zit ook kokos op.


Maar is die Brussels Kermis wel zo Brussels? De biscuitjes werden in ieder geval rond 1935 volop geproduceerd door een groot aantal Belgische en Nederlandse bedrijven. De merknaam Brusselsche kermis was inmiddels een soortnaam geworden, net als aspirine, formica, bakeliet en cola.
4-brusselsekermis (2549K)
Tijdens de sanering verdween de Stoofstraat nagenoeg helemaal, om later plaats te maken voor winkellintworm Drievriendenhof. Op deze foto uit 1968 de Stoofstraat in de richting van het de Vriesestraat. Aan het einde rechts, net niet zichtbaar, het pand waarin de twee gegraveerde bakstenen zitten. Foto H. Boshoven.
De kwaliteit van die koekjes werd vanaf 1925 hoe langer hoe slechter. Tot groot verdriet van Bisquitfabriek Victoria uit Dordrecht, die zich opwierp als de beschermer van het luxe kaakje. 'Men heeft er een zeer goedkoop product van gemaakt. Zo mogelijk willen wij hier tegen optreden', schreef de directie in maart 1936 aan het Nederlandsch Octrooibureau. De Dordtenaren wilden dat voortaan alleen zíj de koekjes onder de naam Bruxelles Kermesse of Brusselse Kermis mochten produceren.

BELGIE
Victoria was van oorsprong een Belgisch bedrijf uit Koekelberg (bij Brussel) dat in 1904 een vestiging in Dordrecht had geopend. Victoria Dordrecht meende in 1936 dat het Antwerpse bedrijf Parein het oudste recht had om Brusselse Kermis te maken en vroeg netjes om toestemming om de naam in Nederland te deponeren zodat niemand anders nog de koekjes kon maken. Parein antwoordde dat zij de
4-koekjesvanvictoria (2010K)
Koekjes van Victoria. Links de Brusselse Kermis.
koekjes sinds 1910 produceerden, waarschijnlijk omdat in dat jaar de wereldtentoonstelling in Brussel was gehouden. Maar dat was vreemd. Victoria Dordrecht maakte de koekjes al sinds 1907 en had meer recht op de naam dan de Belgen.
Die Brusselse Kermis was dus eigenlijk meer Dordtse Kermis. De naam had waarschijnlijk wel wat te maken met de voorbereidingen van de wereldtentoonstelling. Wie meer 'kermis' maakte, Dordrecht of de eerste fabriek in Koekelberg, is niet bekend. Vanaf omstreeks 1910 was chocolade in België veel belangrijker dan biscuit.
In 1916 was Dordrecht helemaal zelfstandig geworden, met een minderheidsbelang van de Belgische grondleggers.

Victoria Dordrecht kreeg op 29 september 1936 van het octrooibureau gelijk en werd als 'uitvinder' van de koekjes beschouwd. De Dordtse biscuitfabriek mocht voortaan als enige de naam Brusselsche Kermis (Bruxelles Kermesse) gebruiken. Victoria gaf een paar bedrijven het naamrecht, als de kwaliteit gehandhaafd bleef. Ook aan Verkade, maar die was al eerder overgestapt op een andere naam,
3-meisjes (12K)
'De meisjes van Victoria' aan het werk.
Alle andere fabrikanten die de naam Brusselse Kermis gebruikten, werden daar direct op aangesproken en desnoods vervolgd. De biscuitjes werden dan ook een goudmijn voor advocaten. Zodra de woorden Brusselsche Kermis ergens opdoken, ging Victoria er tegenaan. Albert Heyn uit Zaandam werd op de vingers getikt, evenals De Gruyter uit Den Bosch. Meursing uit Amersfoort dacht slim te zijn en gebruikte de naam Vlaamsche Kermis maar kreeg pompt te maken met de toorn van de Dordtenaren, waarop de naam werd 'geherwijzigd' in Vlaamsche Glorie. Ook Kwatta uit Breda (een legendarisch merk) had suiker-kokoskaakjes in het assortioment en noemde ze Bredasche Kermis. Dat mocht niet van Victoria. Het woord kermis was voorbehouden aan het Dordtse koekje en dus kregen de Brabanders een aantal advocaten op de nek. Het ging zelfs zo ver dat de Rotterdamse bakkerij De Heer geen biscuitje op de markt mocht brengen met de naam Lunapark. Een lunapark stond op de kermis en dat was dus in strijd met het octrooi. Zelfs Belgische fabrikanten als Parein en De Beukelaer kregen te maken met de Dordtse biscuitmaker.
Tot ver in de jaren vijftig beschermde Victoria het Dordtse kaakje. Of dat nu stadgenoot Linders was (in 1950) of Simon de Wit (in 1952, ook met een vestiging in Dordrecht).

1-seutelhangervrijstaand (12K)
Brusselse Kermis was zo populair dat der zelfs sleutelhangers van waren
BERGAFWAARTS
Halverwege de jaren zestig ging het snel bergafwaarts met Victoria in Dordrecht. In 1966 werd de fabriek overgenomen door General Biscuits, een fusie van Parein en De Beukelaer, ooit tegenstanders van Victoria in de naamskwestie. In 1980 sloot Victoria de poorten aan de Korte Parellelweg in Dordrecht en verhuisde naar een nieuw complex aan de Mijlweg. Of daar nog Brusselse Kermis werd gemaakt, is niet bekend.
Tot in 1992 werd er in Dordrecht nog geproduceerd onder de naam Victoria, maar de belangrijkste merknaam was LU. In 2002 sloot de Dordtse fabriek en kwam er definitief een einde aan bijna een eeuw koekjes in Dordrecht.
En Brusselse Kermis? Die wordt vermoedelijk nergens meer onder die naam gemaakt. Albert Heyn zit er met Zaanse kermis nog het dichtste bij. Is een goed idee voor een Dordtse bakker om eens met Dordtse kermis op de markt te komen? Een echt Dordts luxe kaakje dat meer te maken heeft gehad met Dordrecht dan met de Belgische hoofdstad.

2-verkadeheyn.jpg (12K)
Verkade en Albert Heyn produceren nog steeds suiker-kokos kaakjes maar noemen ze niet Brusselse Kermis. Albert Heyn zit er met Zaanse kermis nog het dichtste bij.
- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]