header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Het spookt bij het Bethlehemplein


Eigen-Aardig krijgt vaak vragen over de geschiedenis van Dordrecht. Meestal gewone vragen over straten of personen. Deze keer een hele bijzondere vraag van een bewoonster van een huis aan het Bethlehemplein. Eerst wilde ze nog even duidelijk maken dat ze niet gek was en dat ze niet in geesten of spoken geloofde. Toch ziet ze in haar huis steeds vreemde dingen. Zoals een bewegende schim van een man, terwijl er toch buiten haar niemand in de kamer is.

En als ze aan het aanrecht in de keuken staat, voelt ze vaak een kind achter haar langs lopen, hoewel haar eigen kinderen niet in de buurt zijn. Ook een dochter ziet en voelt dergelijke verschijningen. Angstig is het niet. De geestverschijningen hebben kennelijk geen kwaad in de zin en zijn alleen maar af en toe aanwezig. Nogmaals, de bewoonster benadrukt dat ze niet in geesten gelooft.
Kan Eigen-Aardig iets achterhalen over deze dolende geesten?

Het Bethlehemplein. In een van de woningen worden geesten gezien.

Geen enkele stadswijk is zo veranderd als het gebiedje rond het huidige Bethlehemplein, tussen straten als Lange Breestraat - Grote Spuistraat – Spuihaven en het nieuwe Achterom. Een bijzonder buurtje. Voor er sprake was van de stad Dordrecht was hier een verhoging in het landschap, die een vluchtheuvel werd voor het geval het water weer eens hoog stond. Een straat op die heuvel werd later Den Hil genoemd.
Het gebiedje kwam zo rond 1275 binnen de stadsgrenzen te liggen. Belangrijk voor het gebiedje was het water van de stadsbinnengracht. Die gracht, met tal van zijgrachtjes, liep van ruwweg de Noordendijk binnendoor naar de Prinsenstraat en werd vanaf 1852 stelselmatig gedempt. Bij Den Hil werd het water van de binnengracht gebruikt voor allerlei klein-industriële, meestentijds stinkende
Het Elfhuizen met rechts Den Hil. Ca. 1910.

activiteiten. Er werd laken gemaakt, een geweven wollen stof die in water te weken werd gelegd en waardoor die verviltte. Warmer dan geweven stof, sterker dan vilt. Het laken werd te drogen gehangen aan ramen, vandaar de naam van een straat daar: Raamstraat. Ook waren er hevig stinkende leerlooierijen en giftige ververijen. Een zo'n ververij heette de Blauwe Hand en werd later een miezerig straatje.
Het buurtje werd een apart Dordts wijkje met sloppen en stegen waar andere Dordtenaren liever niet kwamen. Er woonden soldaten, tamboers, poppenspelers, luitspelers en ook de beul met wie niemand iets te maken wilde hebben. Moord en doodslag was aan de orde van de dag. De bevolking was er straatarm. Tijdens de winter van 1890/91 vroor het twee maanden lang meer dan 15graden. In slechts 1 op de 10 huizen was een kachel. De kinderen werden warm gehouden met strozakken. Het merendeel van de bevolking moest een beroep doen op goedertierenheid van kerken en andere particuliere instellingen.

De Blauwe Hand grensde aan een van de woningen van het latere 'spookhuis”
Het was een miezerig straatje waar ooit een ververij was en waar later de weduwe Bekkers blikken maakte.

In 1922 werd begonnen met de sloop van het buurtje. Het werd de eerste grootschalige sociale stadssanering in Dordrecht. Nagenoeg alle huizen werden gesloopt en de loop van de straten werd gewijzigd. Fraaie straatnamen als Den Hil, Blauwe Hand en de Kous verdwenen. Het Elfhuizen bleef bestaan, evenals de zuidkant van de Raamstraat. Centraal in het nieuwe wijkje kwam het Bethlemplein (architect H.A, Reus) dat foutief werd genoemd naar een klooster dat ooit in de buurt stond. Historisch gezien had het plein beter Sint-Laurensplein moeten heten, naar een kapel die op de hil (de heuvel) stond. De huizen mochten dan wel tochten, koud zijn, klein en bedompt en zo goed als onbewoonbaar, de bewoners konden slechts met grote moeite overgehaald worden te verhuizen naar betere woningen.
Dat de huizen de er ooit stonden heel klein waren, is af te leiden aan de geschiedenis van het 'spookhuis'.
De Raamstraat. Van de hoek Raamstraat-Den Hil zijn geen foto's bekend. De huizen waar later het 'spookhuis' aan het Bethlehemplein werd gebouwd, stond links van deze huizen

Die huidige woning aan het Bethlehemplein (onderdeel van het grote complex) staat precies op de plek waar ooit de hoek Raamstraat-Den Hil was. In 1887 bijvoorbeeld waren daar drie woningen, waar C. van Asch (sjouwer) woonde, P. Smits (venter), F. van Dijk (sjouwer), G. Vermeulen (sjouwer), A, de Waal (smid), H. Spoel (verlakker) en A. Schilthuizen, een karreman (vuilnisman). Mét hun gezinnen, alles bij elkaar al snel 20 tot 25 personen. Nu wonen op die oppervlakte 4 mensen in een huis dat naar huidige maatstaven toch ook al klein is.
Er van uitgaande dat er nu geesten rondwaren bij het Bethlehemplein (Eigen-Aardig laat alle waarnemingen en geloven in hun warde), is het jammer genoeg ondoenlijk om het hoe en waarom van die verschijningen te achterhalen. Er moeten alleen al op die plek in meer dan tien eeuwen duizenden mensen gewoond hebben en ook gestorven zijn. Waren de ronddolende geesten slachtoffers van een misdaad? Heel goed mogelijk. Rampspoed en ellende waren in het buurtje aan de orde van de dag. Is er wat anders gebeurd? Brand? Fascinerend blijft het.
Zo halen twee geesten de geschiedenis van een bijzonder buurtje naar boven. Ook dat is wat waard.
De Raamstraat, met rechts de ingang van het straatje De Kous.



- 0 - 0 -
steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]