header (20K)



20/9/2016
13/9/2016
6/9/2016
30/6/2016
23/8/2016
'Dordtse kunst' in Bondfilm
16/8/2016
J.de Wittstraat-Stationsweg
2+9/8/2016
Smitshoek
26/07/2016
Kwis 2016
19/7/2016
Annexatie Dubbeldam
12/7/2016
Vakantiekinderfeest
5/7/2016
Sportfondsenbad
28/06/2016
Dempen Nieuwe Haven
21/06/2016
Boterbeurs
14/06/2016
Een Dordtse Rutten. Of niet?
31/05/2016
Geen poenerige stenen


Dordrecht is een fascinerende stad waarin steeds wat valt te ontdekken. Lezers komen dan ook vaak met vragen. Bijvoorbeeld wat de betekenis is van twee bakstenen met letters in de Stoofstraat, in de zijgevel van de seksshop daar. Een mooie klus, ook om eens te laten zien hoe een aflevering van Dordt Eigen-Aardig tot stad komt.
 
De twee bakstenen in de Stoofstraat

De stenen zijn eenvoudige eerste-stenen. Geen poenerige gedenksteen maar een gewone, bakstenen. Maar wel gegraveerd. In de ene staat D.D.K:D zn, in de andere 18 4-10 56. Achter die karige gegevens gaat een aantal levens van gewone Dordtenaren schuil.

De dubbele punt tussen de K en de D verraden al wat: een patroniem, dat wil zeggen een verwijzing naar de vadersnaam
In de adresboeken in het Dordtse stadsarchief kan veel worden gevonden over bewoners en straten. Maar daar is gelijk een probleem mee. In die tijd werden geen straat- en huisnummers gebruikt, wel wijkletters en –nummers. In het adresboek van 1860 (eerdere jaren geven geen duidelijk uitsluitsel) ligt de Stoofstraat in wijk C. En laat in nummer C1672, in de Stoofstraat op de hoek van de Vriesestraat, nu een zekere D. de Klerk jr. wonen, een brievenbesteller met een kruidenierswinkel. In die tijd had de man vaak een baan met een uiterst karig salaris, de vrouw had een winkeltje of een cafeetje om wat bij te verdienen.

VARKENMARKT
De Klerk woonde in 1860 nog niet zo lang in de Stoofstraat. In 1855 stond hij ingeschreven, alweer volgens een adresboek, in de Varkenmarkt A372. Hij was toen brievenbesteller en woonde in bij zijn vader D. de Klerk, die slepersbaas was. De letter D staat voor Dirk en daarmee zijn de letters in de baksteen verklaard: Dirk de Klerk, Dirkszoon,
Tijdens de sanering verdween de Stoofstraat nagenoeg helemaal, om later plaats te maken voor winkellintworm Drievriendenhof. Op deze foto uit 1968 de Stoofstraat in de richting van het de Vriesestraat. Aan het einde rechts, net niet zichtbaar, het pand waarin de twee gegraveerde bakstenen zitten. Foto H. Boshoven.
Dankzij moderne digitale zoekmogelijkheden kon in verkoopaktes al snel worden achterhaald dat de oude Dirk al in 1828 het pand aan de Varkenmarkt had gekocht.

Terug naar Dirk junior, volgens zijn geboorteacte op 4 december 1826 in Dordrecht geboren. Er bleef Dirk in het latere leven niet veel bespaard. In 1848 leek alles nog goed te gaan. Hij trouwde op 1 november van dat jaar met Aaltje de Gidts. Het stel ging inwonen bij de ouders van Dirk, Varkenmarkt A372.
Twee maanden later werd in dat huis de derde Dirk geboren. De kindersterfte was in die tijd enorm. De jongste Dirk werd volwassen, maar tussen 1850 en 1853 werden in het huis aan de Varkenmarkt nog drie kinderen geboren die geen van drieën ouder werden dan drie maanden.
Dirk en Aaltje verhuisden in 1856 naar een nieuw (?) huis in de Stoofstraat hoek Vriesestraat, waar ze de twee bakstenen inmetselden. Daar werd Aaltje in juni 1858 verlost van ‘twee kinderen van het mannelijk geslacht, die levenloos zijn aangegeven’ zoals koeltjes in het geboorteregister werd vermeld. In acht jaar tijd verloren Dirk en Aaltje vijf kinderen,
In februari 1860 overleed ook Aaltje in de Stoofstraat. Dirk gunde zich niet veel tijd om te rouwen. Al in augustus van dat jaar hertrouwde hij met Maria Aljes. Dirks moeder was een paar maanden eerder in het huis aan de Varkenmarkt overleden, en toen zijn vader in 1866 was gestorven, verhuisde Dirk weer terug naar het ouderlijk huis aan de Varkenmarkt. Volgens de bevolkingsregisters kregen Dirk en Maria in totaal 5 kinderen waarvan er ook twee kort na de geboorte overleden.
Dirk, de man dus van de steentjes in de Stoofstraat, overleed al op 53-jarige leeftijd op 31 juli 1880 in het bekende huis A372, dat nu niet Varkenmarkt werd genoemd maar Knolhaven. Maria Aljes overleefde hem bijna dertig jaar. Zij overleed in 1909.

De Knolhaven. Achter het bankje zit de steen van Maria Aljes.

TOEVAL
Maar hoe zit hij met dat huis aan de Varkenmarkt en de Knolhaven? Uit de adresboeken is op te maken dat de huizen aan de Varkenmarkt doorliepen tot aan de Knolhaven, maar dat het adres Varkenmarkt was. Bestaat toeval? Op zoek naar het huis van Dirk de Klerk, zag Eigen-Aardig achter een bankje bij het huis Knolhaven 15 een eerste-steen. Een heel wat duurdere dan die in de Stoofstraat. Op de steen staan ‘M. de Klerk geb. Aljes’ en het jaartal 1867. Na zijn verhuizing metselde Dirk weer een eerste-steen in zijn nieuwe (erfenis?) huis.
En zo kunnen twee eenvoudige stenen anderhalve eeuw later voor een pagina in een krant zorgen.

 

- 0 - 0 -
Er zijn in Dordrecht nog veel meer gegraveerde bakstenen, onder andere in de Prinsenstraat en het Kromhout. Zijn er lezers die nog meer van dergelijke stenen weten te vinden. Tips zijn welkom.

steegoversloot (396K)


paardentram0 (366K)


texel (474K)


vliegen (428K)


en nog veel meer


[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]